In kindercampus Mozaïek hebben leraren en leerlingen Stephen Covey's '7 gewoontes van zeer effectieve mensen' als gemeenschappelijke taal voor hun nieuwe onderwijsproject

Tijdens de eerste editie van Sett Gent verhuisde deze school samen met haar leerlingen voor twee dagen naar Flanders Expo in Gent. Bezoekers konden live zien hoe de school werkt. Ze konden vragen stellen aan leerlingen en leraren en ontdekten het volgende:

Stephen Covey in de school

‘De zeven principes van zeer effectieve mensen’ is een klassieker in het bedrijfsleven. Die verwacht je niet meteen in een school. Intussen zijn die principes via The Leader in Me vertaald naar het onderwijs. Het schoolteam van kindercampus Mozaïek besliste om deze zeven gewoontes te gebruiken als gemeenschappelijke taal voor leerlingen en leraren bij het nieuwe onderwijsproject. Daarin staat zelfstandig leren centraal en geven leraren en directie het voorbeeld.

Overal in de school zie je de zeven gewoontes terugkomen. Bij het principe win-win vertelt een van de leerlingen:

“Stel dat je thuis een tuin zou willen maken en je mama is daar tegen.
Maar ze eet graag aardbeien. Dan zou je kunnen zeggen:
‘Mama, ik ga aardbeien kweken in die tuin’.”

WEG MET DE HANDBOEKEN

Enkele jaren geleden kwam de school in contact met adaptief leren en het digitaal leerplatform Snappet. Enkele leraressen begonnen dit uitgebreid te testen. Het bleek uitstekend te werken. Er stond wel een prijskaartje tegenover maar anderzijds werd er toen ook veel geld aan handboeken besteed. Ze gingen voor het nieuwe platform op voorwaarde dat de handboeken er uit gingen.

Open leercentrum

De leerlingen van de derde graad kunnen gebruik maken van een open ruimte waarin ze op hun tablet de leerstof zelfstandig of onder begeleiding verwerken.

De leerlingen krijgen eerst een korte klassikale instructie. Die verloopt parallel over de verschillende klassen van hetzelfde leerjaar (5e of 6e leerjaar). Daarna krijgen de leerlingen de tijd om zich in te schalen. Als ze extra instructie nodig hebben, blijven ze in het klaslokaal. Als ze de oefeningen onder begeleiding of volledig zelf kunnen maken, dan gaan ze naar het leercentrum. De leerlingen die extra instructie krijgen, komen een tijdje later ook naar de open leerruimte.

Intelligent dashboard

In Snappet beschikken de leraren over een overzicht van al hun leerlingen en zien ze hoe ze de lesstof verwerken. Ze kunnen leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, bijsturen. Ze kunnen minder sterke leerlingen gemakkelijkere oefeningen geven zodat ze ook succeservaringen krijgen. Sterkere leerlingen worden uitgedaagd met moeilijkere oefeningen. De leraren kunnen ook zien of de leerlingen volgens hun normaal niveau presteren. Is dat niet zo, dan kunnen ze de leerling vragen hoe het komt. De leerlingen krijgen directe feedback over hun oefeningen en zo ook over hun leerproces. Ze kunnen zien welke leerdoelen ze al bereikt hebben en welke ze nog moeten oefenen. Leraren beschikken over diverse rapportages waardoor ze de groei van hun leerlingen over de schooljaren heen kunnen zien en zo betere analyses maken. De school gebruikt deze methode voor rekenen en taal, niet voor spelling.

Toekomstklassen tijdens Sett Gent 2023

Op 1 en 2 maart 2023 vindt de 3e editie van Sett Gent plaats. Naast een uitgebreid programma aan praktijkvoorbeelden, workshops en andere sprekers, kun je er ook een lagere en een secundaire school.als pop-up toekomstklas aan het werk zien. Binnenkort meer daarover. Meer info over het programma vind je via deze link: https://www.sett-gent.be/nl/programma/. Kom een kijkje nemen en hou ook zeker even halt aan de EduNext stand.

Tien jaar terug dacht deze school een aantal gebouwen te slopen, nu komen directies en leraren uit heel Vlaanderen kijken hoe zij hun onderwijs van binnenuit transformeren

Een aantal jaar geleden hadden ze in het Atheneum te Herzele nog maar 9 leerlingen in 1A. Het zag er heel slecht uit voor de school. Ondanks degelijk traditioneel onderwijs genoot de school in de streek een slechte reputatie. De leiding dacht er zelfs aan om bepaalde gebouwen af te breken omdat ze leeg stonden. De omslag vond een zestal jaar geleden plaats toen enkele leraren uit 1B op bezoek gingen bij De Prins in Diest. Tijdens de terugrit besloten ze om het ook anders aan te pakken. Ze kregen de steun van hun directie die voorzag in een aangepaste leeromgeving (glazen wand, smartboard, stoeltjes, tafeltjes en poefjes). De leraren zelf offerden een deel van hun vakantie op om alles voor te bereiden. Het bleek een succes. Intussen is het project ook volop bezig in de A-stroom en gaat elk jaar een nieuw leerjaar met de innovatieve aanpak aan de slag.

Isabelle Truyen, algemeen directeur scholengroep 20, vertelt hoe de school in Herzele functioneert. Bij hun aanpak is het cruciaal dat leerlingen zich bewust zijn van hun eigen leerproces, dat ze weten wat ze leren en waarom ze het doen. Je merkt het als je in de klaslokalen binnenkomt. De leerlingen kijken niet op, ze werken zelfstandig of samen met klasgenoten. Ze volgen hun eigen leertraject via een weekplanning die een vertaling is van de leerdoelen. Leerlingen hebben controle over hun eigen leren, over het tempo en de ruimte waarin ze dat doen. De leraren werken er in team en hebben een schoolopdracht.

In plaats van lessen van 50 minuten werken ze met clusters. Twee namiddagen per week is er begeleid uitdiepen en bijschaven (BUB). Daarin krijgen minder sterke leerlingen begeleiding om leerstof bij te werken (remediëring) en worden sterkere leerlingen uitgedaagd met moeilijkere oefeningen (uitdieping).

Een belangrijk gegeven hierbij is dat de leerling zichzelf leert inschalen en evalueren. Dat zorgt dat hij leert nadenken over zijn studiemethode. Hij kan daarbij beroep doen op instructie maar ook op leraren en leerlingen. Ze hebben in Herzele Heroes, Super Heroes en Power Heroes. Leerlingen zijn altijd minstens hero.

Dat betekent dat leerlingen voor een bepaalde leerstof een Hero kunnen zijn en voor andere een Power Hero. Dit maakt dat leerlingen zich minder met elkaar gaan vergelijken en dat elke leerling wel ergens sterk in is. Het zorgt voor meer respect en het stimuleert om elkaar te helpen.

Hoewel de school  tijdens de transitie niet met het transformatierad heeft gewerkt, geven zij invulling aan bijna alle wielen:

De school werd tijdens het eerste Sett onderwijsevent in Gent gekozen om er twee dagen als voorbeeld pop-up school te fungeren. Zo zie je maar dat een penibele situatie van vandaag er geen hoeft te blijven …

Ben je ook van plan om ook een transformatietraject in je school aan te vatten of te continueren en kun je hierbij hulp gebruiken? Je vindt hier meer info over een mogelijke EduNext begeleiding: https://www.edunext.be/begeleiding.

Je kunt ook een mail sturen naar dirkdeboe@edunext.be of bellen op 0474/949448 voor een vrijblijvend intakegesprek.

Ook basisscholen op het Edunext Leerfestival

De zevende editie van het Edunext Leerfestival pakt uit met iets nieuws: dit jaar krijgen vijf innoverende basisscholen een podium.

De sprekers vertellen op welke manier zij hun school ingericht hebben en hoe dat dit de kwaliteit van het onderwijs ten goede komt. Daarnaast brengen zij ook het verhaal van de hindernissen en de valkuilen. Na de workshop is er nog ruimte om na te praten met de spreker.

Schooleigen visie omzetten in kracht om aan kwaliteitsontwikkeling te doen

Rebekka Buyse - VBS De klimtoren, Jabbeke  14.30u - 15.30u

VBS De Klimtoren heeft een uniek onderwijssysteem dat de kinderen onderverdeelt volgens de zorg die ze nodig hebben. De school werkte hard aan onderwijs op maat. Door de verschillende leergroepen aan te bieden kunnen zowel leerlingen als leerkrachten terecht in de groep die het beste bij hen aansluit. Rebekka Buyse vertelt het verhaal van het veranderingsproces van haar school en hoe de visie samen met een sterk team stap voor stap handen en voeten kreeg.

MondoMio

Balen - Debbie Goudriaan 14.30u - 15.30u

MondoMio staat voor leerlingen en leerkrachten in uniformen, flexibele starturen, lesgeven in groepen van 12 leerlingen tot de mogelijkheid van nachtopvang. Het is een ondernemende, zelf opgerichte school. Deze school startte op 1 september 2018, nagelnieuw dus! Debbie Goudriaan vertelt hoe en waarom de school tot stand kwam.

Pionieren met een vernieuwende onderwijsvisie

Bart Boydens 16.30u-17.30u

De scholen van het vrij basis, buitengewoon en secundair onderwijs van Blankenberge schreven samen hun niveau-overschrijdende visie uit. Daarna werden twee nieuwe scholen gebouwd die, na een gedurfde herstructurering, de verwezenlijking van deze visie hielpen waarmaken.

De nieuwe onderwijsvisie geeft hen vleugels.  Samen doelgericht innoveren en in je sterkte mogen staan, geeft meer energie en mogelijkheden voor iedereen. Bart Boydens, coördinerend directeur van het vrij basisonderwijs Blankenberge – Wenduine, vertelt het verhaal.

Kosmos, een avonturentocht naar back-to-basics

Linda Avet – Stedelijke basisschool Kosmos Antwerpen 18.15u - 19.15u

De Stedelijke basisschool Kosmos bouwde een schooleigen visie uit waarbij ze streven naar actief burgerschap. Vanuit het back-to-basics- principe kiest het Kosmosteam voor een natuurlijke aanpak waarbij duurzaamheid, ecologie, respect, empathie, moed, engagement en doorzettingsvermogen belangrijke waarden zijn. Tijdens de workshop nemen de teamleden je mee doorheen de groei van de school. Ze belichten de boeiende tocht langsheen de successen en de hindernissen.

Gedifferentieerd Onderwijs met Vak Ankers

Peter Van Hove - Basisschool Denderleeuw  18.15u - 19.15u

Vak-Ankers zijn leerkrachten die zich focussen op een bepaald vak of vakonderdeel. Ze ontwikkelen zich als specialist, aanspreekpunt, coach en kwaliteitsbewaker en dit voor het volledige team en op schoolniveau. In de derde graad werken ze met vakleerkrachten voor Nederlands, Frans, wiskunde, W.O. en muzische opvoeding. In de kleuterschool en de eerste en tweede graad van de lagere school daarentegen geven de klasleerkrachten alle lessen, maar focussen ze zich – op het niveau van de voorbereiding – op één of meer vakonderdelen. Hoe dat precies werkt, vertelt Peter van Hove.

---

Het leerfestival gaat door op woensdagnamiddag 20 februari in Brussel

Tickets kosten tussen €38 en €105 - er zijn groepskortingen vanaf 3 inschrijvingen per school

EduNext OnTour op bezoek bij Leefschool De Vlieger en De Studio in Oostende

Op 19 november trokken we met 30 leraren en directeuren naar Oostende om er twee innovatieve scholen te bezoeken.

Volledige grootte weergeven

Volledige grootte weergeven

Basisschool Leefschool De Vlieger

De naam Leefschool staat voor ‘voorbereiding op het leven’. Een school om te leven. Hoe ga je in het leven staan? Wie wil je zijn? (en niet alleen wat wil je zijn?)

“We vergaderen in zetels en zorgen dat laptops dichtgeklapt zijn. We kijken naar elkaar. De lerarenkamer is hier een beetje thuiskomen en zich goed voelen.”

— Siska Willem

Het pedagogisch concept van de school verloopt volgens 5 fases:

Volledige grootte weergeven

Fase 1: geborgenheid en vrijheid

• Kinderen doen pantoffeltjes aan

• Speelplaats met hoeken

• Een buitenklas

• Een kring als begin- en eindpunt van de dag

• Poppenhoek, bewegingshoek, snoezelhoek, …

• Vertrouwen geven: bijvoorbeeld materiaal waar de kinderen niet aan mogen komen, zit niet achter slot. Wel staan er op die bak rode handjes (daar mag je niet aan komen. Aan al de rest wel)

• Koffiehoek voor de ouders (thuiskomen). Ouders mogen mee naar de klas. Om 8.35 gaan de deuren dicht voor de kring (ouders mogen meedoen maar blijven er dan wel de ganse tijd bij). Dus niet: je kind afzetten en dag!

• Leerlingen en leraar zitten bij elkaar aan een grote tafel. De school werkt met graadsklassen => afwisselend 1 leerjaar aan de tafel en een ander leerjaar in hoeken (verkleedhoek, werkhoek, leeshoek, ..)

Volledige grootte weergeven

Fase 2: sociale fase

• Graadsklassen zorgen ook voor minder zittenblijvers. Je moet er niet staan in juni maar pas het volgend jaar in juni. Zittenblijven is je tijd anders nemen. En dat plannen ze vooraf in bij de leerlingen. Bijvoorbeeld: we willen in 3 jaar 2 jaar verder staan. Kinderen gaan nooit leerstof herdoen. Maar ook vooruit lopen: 1 jaar doen over 2 jaar. Als het lukt: oké maar indien te veel stress, terugdraaien

• Wij-gevoel creëren via kringgesprekken, het stimuleren van luistergedrag, een wekelijkse klassenraad (kinderen kunnen opmerkingen en ideeën in een schriftje schrijven). Om de 3 weken is er Vliegerraad (geen klaagbaak, je moet ook een positief punt meebrengen)

• Elke vrijdag is er forum: dan stoppen ze vroeger en gaan alle kinderen op de tribune (speelplaats): wat hebben we geleerd, welke projecten hebben we gehad, ... => op creatieve manier gebracht (doelen bereiken is leuk!). Zo leren ze ook waar anderen mee bezig zijn. Ouders en grootouders komen hier graag naartoe

• Regels zijn regels. Geen discussie (v.b. lopen op de trappen). Via ludieke manieren wordt dit gestimuleerd (v.b. foto van directeur die op de trappen loopt met een rood kruis er door)

• Taken zelf aanpakken – zelfevaluatie – kinderen kiezen hun weg. Ze laten ze af en toe mislukken, zo krijgen ze feedback

• Teamvorming: elkaar graag hebben als leraar => kinderen voelen dit

• Ouderparticipatie: mee doen, mee denken, .. Er is een werkgroep met een mandaat! Als daar iets uitkomt, dan wordt het ook gedaan. Pedagogische zaken zijn voor het lerarenteam

• Jarigen mogen geen traktaat meebrengen (zorgt voor ongelijkheid en problematische situaties bij leerlingen die het thuis minder hebben). De leerlingen krijgen een troon en mogen een wens doen (v.b. een dag iedereen in pyama, samen pannekoeken bakken, ..)

• Kring: gespreksleider, verslagnemer, journalist => feedback hoe ze als gespreksleider gefungeerd hebben

Veel investeren in fase 1 en fase 2 en dan zijn leerlingen gemotiveerd

Volledige grootte weergeven

Fase 3: kiezen

• WO en muzische vormen gebeuren voornamelijk in projecten

• Ervaringsgericht onderwijs: kinderen richten zich op een probleem en maken er een product van zodat dit concreet wordt

• Kinderen doen voorstellen en dan worden die gekozen aan de hand van criteria (het moet een product opleveren en probleemgericht zijn: wat wil je precies weten?). Daardoor krijg je focus. V.b. hoe maak je een brood?

  • Aankondigen (via les Nederlands (kaderen – context)

  • Recepten zoeken (verhoudingen: 1 brood = x gram …)

  • Verpakken (papieren zak ontwerpen, begrijpend lezen, …)

• De kinderen werken veel gerichter naar het eindproduct en hebben niet door dat ze aan het leren zijn. De doelen die je daarmee bereikt, kunnen aan bod komen in de verwerkingsfase (v.b. eetgewoontes, werd brood altijd al gegeten? Manna, …)

• Kiezen: hoofd/handen/hart is belangrijk

• De leerstof voor de projecten komt uit de kringen (democratische stem met munten). Maar niet alle leerstof wordt in projecten gestopt; de school houdt een balans tussen leren door ervaren en leren door onderwijzen

• Doelen worden als graadsdoelen gepland.

• Atelier voor de hele school (2 tot 3 keer per jaar; alle leraren hebben een aanbod)

• De leraren leren kinderen doelgericht te werken. Niet iedereen doet tegelijk wiskunde of taal. Er wordt met een weekplanning gewerkt. Dit via picto’s(veel kinderen met ASS maar we doen het niet voor hen, we doen het voor iedereen, zo voelt niemand zich gestigmatiseerd).

• Kinderen kiezen ook wanneer ze dingen doen. Leraren bouwen in dagindeling dingen in zodat leerlingen weten dat ze er aan mogen beginnen of dat er eerst een les volgt.

• Op vrijdagmorgen is er vrije werktijd

• Werkvormen zijn afwisselend zelfstandig (pictogram met 1 kindje er op), in groep (co-operatieve werkvormen => kinderen leren ze snel), via hoeken of kring

• Projecten duren drie weken (4 tot 5 per jaar). Elke klas heeft dan hetzelfde project (wij-gevoel). Projecten vinden in de namiddag plaats; in de voormiddag werk (oefening, remediering, ..)

• Leraren creëren vaak eigen materiaal (v.b. zandlopers in grote plastic flessen)

• Organisatie van taken via takenbord en wasknijpers

Volledige grootte weergeven

Fase 4: ordenen en begrijpen

• V.b. criteria voor projecten

• V.b leerstof kaderen

• V;b. Frans via de methode (sec)

• Muzinami (namiddag muziek) en muzivomi (voormiddag muziek)

• Het is veel loslaten

• Ze werken ook veel met place-mats

• Steeds dingen doen die nut hebben

Fase 5: ingrijpen en initiatief nemen

• Evalueren en verruimen van het geleerde

• Maatschappelijke relevantie

• Afstand nemen en het proces overschouwen

• Verschil maken tussen product en proces

• Creativiteit

• Evaluatie sociale vaardigheden (link leggen met dieren)

Preventiepiramide:

• om pesten te voorkomen worden de kinderen opgeleid tot kinderbemiddelaar

• Ze leren eerst luisteren zonder oordeel, gevoelens herkennen, verschil tussen ruzie en pesten kennen

• Ze zijn herkenbaar via T-shirt

Organisatie:

““Je kan pas loslaten als je heel goed gestructureerd hebt””

• Regelmatig leraren vrijroosteren

• elke maandagochtend 1 uur vergaderen als team.

• Het is dus niet: doe maar. Eerste de structuur goed uitdenken, dan pas ervoor gaan. Alles zit in de organisatie, dan pas kan je het lossen

• Iedereen werkt op zijn niveau en tempo maar rustig

• Je kan alleen maar resultaat halen als je ook voldoende instructie geeft

De keuzewaaier:

Alle leerdoelen zijn gefiltered. Maar hoe weet je dat iedereen krijgt wat hij moet krijgen? Als ze een nieuw project kiezen, nemen ze er de waaier bij en kijken ze of ze daarmee wel nieuwe doelen bereiken (niet steeds dezelfde). Langs de achterkant staat wat ze allemaal moeten doen. Als de doelen bereikt zijn, kunnen de leerlingen een sticker kleven. De kinderen hebben hun waaier (en worden dus betrokken bij het opbouwen van het leermateriaal) en de leraren hebben dezelfde waaier (met andere informatie)

Meer info en foto’s van leefschool De Vlieger vind je hier: https://prezi.com/e2x17_xftzp3/leefschool-een-vreemde-eend-in-de-bijt/

Secundaire school De Studio

De school werd opgericht door ouders uit De Vlieger die bang waren dat leerlingen dit soort onderwijs gingen missen in het secundair. In 2013 – 2014 begonnen met visievergaderingen: hoe moet het er uit zien? Ze hebben ook veel buitenlandse scholen bezocht. In Vlaanderen waren er toen weinig scholen die aan het systeem ‘rammelen’. En als je aan één ding begint te rammelen, kom je aan het ganse kaartenhuis. De visie condenseerden ze tot een 3 – 4 tal zinnen. Deze was 100% congruent met die van GO! Scholengroep Stroom die meteen enthousiast was. In 2015 werd Lodewijck Jonckheere coördinator en in 2016 zijn ze gestarten. 

Waarom een school oprichten?

• Voorbereiden op vervolgstudies – arbeidsmarkt

• Brede persoonsontwikkeling (waarden, normen, talenten)

• Ontwikkeling tot actieve, betrokken, enthousiaste en kritische burgers

Jan Rotmans inspireerde Lodewijck op het EduNext Leerfestival. We evolueren naar een wereld die bottom-up, decentraal, gepersonaliseerd, individueel en fluide wordt. Waarin we geleidelijk aan afscheid nemen van top-down, central systemen, iedereen gelijk behandelen en alles in hokjes steken.

De disruptieve burger is waarde gedreven, werkt samen en gebruikt dingen in plaats van ze te bezitten. Terwijl het oude paradigma stoelt op standaards, bureaucratie, rendement en ongelijkheid is het nieuwe paradigma personaliseren, leerling en leraar centraal stellen, kwaliteit en ruimte bieden evenals gelijke kansen bieden.

Deze transitie Dit gaat gepaard met chaos. De gevolgen voor onderwijs zijn dat we niet langer disciplineren maar stimuleren, onze leerlingen voorbereiden op continue verandering, hen laten experimenteren en falen. Zodat ze wendbaar worden en veerkracht hebben.

De uitdagingen zijn dan ook enorm:

• kloof kinderen lager-hoger opgeleide ouders is groot (ongelijkheid door de thuistaal die niet de schooltaal is. Kinderen uit hogere sociaal-economische context maken gemakkelijker de transfer)

• inclusie en superdiversiteit

• ongekwalificeerde uitstroom

• daling prestaties hoogpresterende leerlingen (wiskunde, taal, wetenschappen)

• bruuske overgang basis naar secundair onderwijs

• falende en negatieve studiekeuzen (v.b. leerling heeft interesse in wetenschap maar wiskunde lukt niet. Hij komt in humane terecht terwijl dat hem niet interesseert

• watervalsysteem – brede eerste graad

• zittenblijven

• geleidelijk aan vermindert het enthousiasme en de motivatie van de leerlingen (cfr onderzoek Maarten Van Steenkiste)

• bepaald opleidingen zullen verdwijnen (opleiding kantoor staat in de top 3 van de sneuvelrichtingen)

• onderwijs is zeer normatief georganiseerd en de wetenschap ondersteunt dit. De stap maken van evidence based naar evidence informed (v.b. groepswerk draagt niet bij tot groepswinst. Het hangt er van af hoe je het toepast)

De pijlers van De Studio

Volledige grootte weergeven

Pijler 1: inspireren en motivatie

• Ze passen de zelfdeterminatietheorie toe: Autonomie, Betrokkenheid, Competentie

• Ze willen dat goesting in leren bewaard blijft. Mensen zijn lerende wezens. En moeten daar geen moeite voor doen

• Bouw keuzes in die er toe doen. Als leerlingen geen feedback krijgen, dan motiveert hen dat niet. Als ze feedback krijgen, dan ontstaat vertrouwen en competentie

• Leraren zijn meerwaardezoekers: past die school bij mij?

• Leerling en leraar centraal

Pijler 2: create your future (ondernemingszin)

• Gevoel van betrokkenheid, een verschil kunnen maken

• Er is geen link tussen leren en stress. Stress heeft wel een negatief effect op de creativiteit (fouten durven maken, essentieel voor leren)

• Leerlingen moeten zelf eigenaar worden van hun leerproces onder begeleiding van leraren

“Leerlingen moeten hun eigen leraar zijn.”

— John Hattie

Pijler 3: Verbinding (open, respectvol, brede school, ouders als partner)

• Het creëren van verbondenheid (relatie met de leerling – hoog leereffect cfr Hattie)

• Betrokkenheid (feedback op de taak)

Pijler 4: Kritische zin

• De tendens “elke mening is evenveel waard” klopt niet!

• Een gefundeerde mening kunnen vormen.

• Zijn eigen denkfouten en die van anderen er uithalen.

• Over een mening leren discussiëren zonder zich aangevallen te voelen

Aanpak

Volledige grootte weergeven

De Studio werkt in blokken van 90 minuten. Elke ochtend is er ‘momentum’. Dan zijn er  energizers, sociale werkvormen, iets over de organisatie, planning van het leren, leesmomenten, ....

Projectwerk

• Gebeurt op maandag- en dinsdagnamiddag

• Niet om feitelijke kennis te verwerven maar wel om een bede kennis te bekomen, om linken te kunnen leggen, om een beter conceptueel inzicht te krijgen

• het zorgt voor motivatie

• er zijn verschillende stappen: intro (voorstelling van het project), verkenning (wat weten we daar al van en wat zouden we daarvan moeten weten), voorbereiding, uitvoering, presentatie en reflectie

• ze gebruiken de Double Diamand Design Thinking methodologie

• projectwerk loopt over de jaren heen

• vrij project: aangeboden modules en eigen voorstellen

 Instructie

• beperkt tot 20’ (1e graad).

• Frans/Wiskunde/Engels

• automatisering en herhalen zijn belangrijk (info naar permanent geheugen krijgen)

Keuzewerktijd

• tijd om te oefenen (je mag gaan gamen maar zorg dat je je doelen haalt)

• leerlingen hebben grote autonomie maar moeten ook stap per stap discipline aankweken

• zelfstandig plannen en verwerken

• doel: eigenaarschap, zelfsturing, differentiëring (eigen tempo!), motivatie

Samengooien klasgroepen

• Een leraar geeft verlengde instructie

• Een leraar is coach

• Een leraar verdiept

Differentiëringsmodel via verdiepingsniveaus en keuzemogelijkheid

1. Basis

2. Eerste uitbreiding (gevorderd)

3. Tweede uitbreiding (excellent)

Evaluatie

• groeigericht, evolutie, motiverend, eigenaarschap (door coaching)

• leerlingen leren zichzelf evalueren:

  • waar ben ik?

  • waar wil ik naartoe?

  • hoe geraak ik van 1 naar 2?

• oudergesprekken: leerlingen + coach doen het gesprek. De leerlingen leggen het uit

• doelen als uitgangspunt (via database en rubriks)

• samen reflecteren en rapporteren

EduNext cureert transformatieve sessies gerenommeerd onderwijsevent SETT Gent

Ooit gehoord van de BETT Londen of SETT Zweden? Het zijn twee gerenommeerde Europese onderwijsevents. Easyfairs gaat met SETT Gent een vergelijkbaar event opzetten. Omdat EduNext heel veel ervaring en kennis heeft in het opzetten van kwalitatieve leerfestivals zijn we door Easyfairs als curator gevraagd voor de transformatieve sessies. Noteer alvast 23 en 24 oktober 2019 in je agenda. We houden je op de hoogte.

Voor jou samengevat: het boek EduNext: transformeer je school van binnenuit

Het boek heeft de ambitie om in Vlaanderen en Nederland het onderwijs te transformeren. Enerzijds door een model aan te reiken hoe een school dat kan doen; anderzijds door de verschillende actoren te inspireren op welke manier ze dat zelf in de praktijk kunnen brengen.

Het centrale idee van het boek is om de leerling in het middelpunt te zetten van zijn leerproces en niet het systeem of de structuur, zoals momenteel in veel scholen het geval is.

Het boek bevat drie delen.

DEEL 1 gaat over transformatie. Deze is broodnodig gezien de vele veranderingen die in snel tempo op ons afkomen.

Hoofdstuk 1 beschrijft de vaste patronen die in een school voorkomen en hoe deze doorbroken kunnen worden. De meeste patronen komen vaak voort uit vakjesdenken:

• de leerlingen worden opgesplitst in leeftijdsgroepen;

• de leertijd wordt opgedeeld in aparte lesuren;

• de leeromgeving wordt opgesplitst in vaste lokalen;

• veel leraren zijn vakleraren en worden in weekschema’s ingeroosterd;

• de school vormt een apart blokje in de samenleving.

Een aantal patronen zijn goed en kunnen behouden blijven. Er zijn echter ook patronen die innovatie afremmen en die een school moet doorbreken. Om dit deskundig te doen, maakt de lezer kennis met de provocatiemethode waarmee ideeën bedacht kunnen worden die de schadelijke patronen doorbreken en die leiden tot ideeën ver buiten de box. Door deze ideeën terug te denken naar de rand van de box, ontstaan bruikbare alternatieven die toch voldoende radicaal en realiseerbaar zijn.

Hoofdstuk 2 beschrijft het transformatierad, een model met negen wielen dat de school holistisch kan veranderen en de leerling in het centrum van zijn leren kan zetten.

Achtereenvolgens wordt er op elk wiel van het transformatierad ingezoomd. Welke patronen heersen er? Hoe kunnen we die provocatief doorbreken? Welke alternatieven kunnen we van daaruit terugdenken? Het resultaat is een zelfgemotiveerde leerling die eigenaar wordt van zijn leerproces.

In hoofdstuk 3 brengen we het rad in beweging. Daarbij accentueren we dat scholen momenteel wellicht al bezig zijn met innovatie in één van deze wielen. Vaak zijn deze innovaties niet systemisch en geïntegreerd. Daarom blijven ze meestal in verbetermanagement steken en bekomen ze incrementele innovaties met veel kans op terugval. Het cruciale is om het transformatierad als één geheel te zien zodat het in beweging kan komen en de leerling in het middelpunt van zijn leerproces kan zetten.

In dit hoofdstuk gaat de school op tocht. Van de huidige situatie naar de toekomstige situatie, dit onder begeleiding van een transformatiecoach, een externe en ervaren gids. We lichten hier de verschilllende stappen toe die nodig zijn om aan de overkant te geraken:

• het schoolbestuur overtuigen

• een kerntransformatieteam op de been brengen

• de visie uitstippelen

• het schoolteam (leraren, personeel, ouders, leerlingen) laten participeren om de visie te verfijnen en om draagvlak te creëren

• implementatie

In DEEL 2 van het boek komen de belangrijkste changemakers aan bod. Een changemaker is iemand die mee het onderwijs van binnenuit wil wijzigen. Achtereenvolgens zijn dat leerlingen, leraren, directeuren, ouders en andere mogelijk-makers.

Hoofdstuk 4: de leerling: de persoon om wie het allemaal draait. Hierbij nodigen we de leerling uit om de omslag te maken van passief naar actief. Daarvoor kozen we als provocatie ‘de leerling als dirigent’ van waaruit een aantal ideeën teruggedacht worden om de leerling actief te betrekken bij het transformatieproces. Daarnaast zoomen we ook in de leerling als ondernemer.

Hoofdstuk 5: de leraar: hier worden twee richtingen uitgewerkt. Van slachtoffer naar changemaker en de leraar als professional. Dit is een oproep aan de leraar om zich zijn leerinhouden, leervormen en leerproces weer eigen te maken en geen slaaf te zijn van de methode of het boek van de uitgeverij. Door in team te professionaliseren wordt de leraar niet alleen beter, hij krijgt ook meer voldoening. En de leerlingen excellent onderwijs. Zijn rol verandert van frontaal lesgeven naar lesgeven, coachen en observeren. Door niet altijd zelf op het podium te staan, heeft hij tijd om leerlingen te begeleiden, te differentiëren, leerlingen voorop te laten lopen en om talenten bij leerlingen te spotten en te onwikkelen. Een nieuwe maar niet minder belangrijke rol.

Hoofdstuk 6: de directeur: deze moet in eerste instantie ruimte maken voor zijn kernopdracht: excellent onderwijs verzorgen met als resultaat gemotiveerde leerlingen die over de nodige kennis, vaardigheden en attitudes beschikken om in hun latere leven en werk gelukkig te zijn. Dat lukt niet als hij alle dagen in zijn school werkt en niet aan zijn school.

Naast ruimte en tijd maken, zal een directeur ook de trekker moeten zijn van de transformatie. Hij kan tijdens de tocht niet aan de zijlijn staan. Dit valt niet te delegeren. Hij zal een schoolleider moeten worden die zijn team met transformatief leiderschap aan de overzijde brengt. Het is voor hemzelf ook een persoonlijke transformatie. Om dit hoofdstuk af te sluiten nodigen we de directeur uit om meer ondernemer te worden en via pedagogische projecten ook extra middelen naar de school te brengen.

Hoofdstuk 7: de ouders: de vergeten partners: de transformatie van de school kan niet plaatsvinden zonder de ouders. Deze dienen in de toekomst een actieve rol op te nemen in de school. Gezien opvoeding een belangrijke impact heeft, besteden we hier speciale aandacht aan. Ophouden om steeds een vangnet te zijn voor hun kinderen, is daar één belangrijk element van:

Regels en grenzen bepalen, hun kinderen keuzes leren maken en autoriteit verlenen zijn andere belangrijke aspecten die aan bod komen in dit hoofdstuk.

Hoofdstuk 8 gaat over de rol van de lerarenopleidingen, de pedagogische begeleiders, de opleidingsverstrekkers en andere mogelijk-makers. Zij kunnen mee zorgen dat de transformatie in scholen versneld kan plaatsvinden.

In DEEL 3 komt de maatschappij aan bod en de rol die bedrijven en overheid bij deze onderwijstransformatie kunnen spelen. Zij kunnen ook meehelpen om het kantelpunt sneller te bereiken. Als 16% van onze scholen kantelen, zullen de andere 84% ook vrij snel daarna transformeren.

Hoofdstuk 9 gaat over de bedrijven die vaak de eerste zijn om het onderwijs met de vinger te wijzen. Zij kunnen veel meer op lange termijn focussen en structurele samenwerkingen opzetten, ook met basis en secundair onderwijs. Op die manier zorgen ze mee voor jongeren die klaar zijn voor de arbeidsmarkt en nemen ze samen met hun personeelsleden hun sociale verantwoordelijkheid.

Het laatste hoofdstuk gaat over de overheid die zich - in plaats van hervormingen van bovenaf door te voeren - beter kan focussen op het geven van ruimte aan scholen en het creëren van condities. En zo een belangrijke katalysator zijn voor de transformatie.

Daarnaast worden er in het huidige onderwijs heel wat kosten gemaakt (zittenblijven, jongeren zonder diploma, heroriëntering hoger onderwijs, opleidingskosten bij bedrijven, …). Deze kunnen via onderwijstransformatie gevoelig gereduceerd worden. Zo ontstaan er extra middelen die nu vaak ontbreken.

UITLEIDING

Hoe de toekomst eruit zal zien, weet niemand. Een ding is zeker. Het onderwijs wordt helemaal anders. En dat zal een impact hebben op alle betrokkenen. Voor directeuren wacht er de komende jaren een mooi en uitdagend transformatieproject. Leraren zullen teamspelers worden en naast experts ook begeleiders zijn. Ouders zullen actief betrokken worden bij het realiseren van de nieuwe visie. Voor de leerlingen zal de impact zo mogelijk nog groter zijn: zij worden regisseur van hun eigen leren.

In het boek staan ook 40 praktijkvoorbeelden van scholen die al bezig zijn met deze transformatie. Daarnaast staan er ook heel wat quotes in die tot nadenken zetten en de bedoeling hebben om mensen uit te nodigen tot beweging.

---

Wil je een boek bestellen? https://www.edunext.be/boek/

Meer informatie? contact@edunext.be

Laat je op 20 februari inspireren door het zevende EduNext leerfestival!

Het centrale thema van deze editie is onderwijstransformatie. We kiezen voor sessies waarin de leerling zoveel mogelijk eigenaar van zijn leerproces wordt. En hanteren daarbij het EduNext transformatierad.

Koen Timmers, leraar webdesign en specialist in e-learning, opent het leerfestival. Koen werd onlangs uitgeroepen tot een van de tien beste leraren ter wereld. Hou je klaar voor deze out-of-the-box onderwijzer!

Bert Smits, sociaalpedagoog, ondernemer en onderwijstransformator, zal het onderwijsfeest met een primeur afsluiten. Hij geeft ons een inkijk in zijn nieuw boek dat in april 2019 verschijnt. 

Daarnaast hebben we heel wat directeuren en leraren die komen vertellen hoe zij hun school aan het transformeren zijn. Ben je op zoek naar inspiratie hoe je dat aanpakt? Dan kan je komen leren hoe andere scholen dat doen.

• Eerstegraadsschool De Stroom: niet bang voor een stroomstoot. Stel dat je helemaal opnieuw zou mogen beginnen met je school? In Leuven kreeg onderwijsinnovator Willem Schoors samen met zijn team die kans. Benieuwd hoe ze dat aanpakken? En hoe de eerste maanden verliepen?

• Secundaire school Atheneum Bree: school zonder punten. Werken met leerdoelen, het klinkt mooi. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Het lukt niet als je niet bereid bent om aan je leerinhouden en leervormen te sleutelen. Christel Moors vertelt gepassioneerd hun verhaal.

• Eerstegraadsschool Kindsheid Jesu Hasselt: traject op maat van elke leerling. Transformeren kan volgens Tom Cox ook door eerst een zeer goede basis te leggen. In zijn school heeft hij samen met zijn korps een gedragen project uitgewerkt rond remediëren, excelleren en verbreden.

• Secundaire school KTA Halle: 1A en 1B samen in één leeromgeving. Onmogelijk? Kom dan eens kijken hoe ze het in Halle aanpakken. We zijn blij dat we Bertien Boon, ICT coördinator van het jaar konden strikken. Digitaal leermateriaal komt vast aan bod in deze sessie 😊

• Inspirocollege Houthalen-Helchteren (SO): ben je benieuwd hoe een inspirerende leeromgeving bijdraagt tot de transformatie van de school? Kom dan luisteren naar het verhaal achter de inspirodroom.

• Lucernacollege Campus INNOVA Anderlecht creëert via een brede en diepe samenwerking met verschillende stakeholders een breed draagvlak en schakelt alle actoren in om samen mee te denken en de maatschappij van de toekomst vorm te geven .

  Ook vernieuwende basisscholen komen aan bod op het leerfestival:  

• Basischool Go! Denderleeuw: Gedifferentieerd Onderwijs met Vak Ankers. Hier dagen leraren in team kinderen maximaal uit op hun niveau. Daarbij houden ze rekening met hun interesses en leerprofiel. Directeur Peter Van Hove aan het woord.

• Stedelijke basisschool Kosmos Antwerpen: terug naar de basis De school kiest voor belangrijke waarden als duurzaamheid, ecologie, respect, empathie, moed, engagement en doorzettingsvermogen. Linda Avet en haar teamleden nemen je mee langs successen en hindernissen.

• Basisschool MondoMio Balen: (ondernemende zelf opgerichte innovatieve school ). Stel dat je afgestudeerd bent als leraar? En dat je je draai niet vindt in het klassieke onderwijs. Debbie Goudiaan richtte haar eigen school op en doorbrak daarbij heel wat heilige huisjes. Creativiteit en ondernemerschap ten voeten uit.

• Basisschool Sint-Pieter Sint-Jozef Blankenberge pioniert met oplossingen voor eigentijds onderwijs. Bij het invullen van de ruimtes, lesplateaus, werkruimtes, overlegplekken en speelklas werd optimaal ingezet op mensvriendelijke meubels waarbij elke denkbare klasinrichting mogelijk is. Directeur Bart Boydens aan het woord.

• Vrije Basisschool De Klimtoren Jabbeke: hoe zet je een schooleigen visie om in een kracht om aan kwaliteitsontwikkeling te doen? Hoe maak je van je schoolvisie een missie en ga je met het hele team aan de slag om een veranderingsproces op gang te zetten waarmee je de kwaliteit van je onderwijs vergroot? Rebekka Buyse vertelt het. Een voorsmaakje.

We zijn blij om ook Tienerschool Anderlecht aan het woord te laten met een nieuw onderwijsconcept: vier jaar in de lagere school, vier jaar in de tienerschool en vier jaar in het secundair onderwijs. Dit verlaagt de overstap van lager naar secundair onderwijs.

Daarnaast hebben we ook reeds enkele inspirerende ‘Harvard’ sessies:

• Jan Royackers, actief bij Schoolmakers en wetenschappelijk medewerker aan het Steunpunt Diversiteit en Leren (UGent) komt vertellen hoe je kwaliteitsvol kan evalueren in de praktijk. Met een brug tussen onderzoek en toegankelijkheid voor leraren.

• Dag De Baere en Vinciane Costa - Teach for Belgium - in deze interactieve sessie leer je eenvoudige technieken die onmiddellijk leerrendement voor je lessen opleveren. Feedback en coaching om efficiënt en doelgericht aan de slag te gaan.

• Piet Vervaecke is directeur van het Onderwijscentrum Brussel dat onderwijstransformatie in Brussel stimuleert (o.a. Tienerschool in Anderlecht). Thema’s die aan bod komen zijn: wereldburgerschapseducatie, omgaan met diversiteit, ouder- en buurtbetrokkenheid, taal en meertaligheid, brede school.

• Transformatie? Hoe en waarom?! - Annemie Decavele, EduNext transformatiecoach. Waarom doen we de dingen die we doen? Het antwoord is de visie. Die helder, transparant en concreet krijgen voor iedereen in en buiten de school is de start van het transformatieproces. Lees hierover in deze blog van Annemie

Tja, dat wordt stilaan moeilijk kiezen. Misschien moet je wel met een schoolteam komen en de sessies onder elkaar verdelen? Of er een pedagogische studiedag van maken? Weet je dat er een flinke groepskorting is vanaf 12 personen? En wie individueel inschrijft voor Kerstmis, krijgt een flinke korting. Meer info en inschrijven via deze link.

We ontvangen je heel graag in Bel Brussel op 20 februari!

EduNext organiseerde co-Teaching avond met Dian Fluijt

Op 26 oktober in Gent en op 13 november in Hasselt vonden de boekvoorstellingen over co-teaching met Dian Fluijt plaats. Dian is net aan de universiteit van Utrecht gepromoveerd op dit thema. En ze blijkt een dame van de praktijk te zijn. Dian nam ons mee in de wereld van co-teaching, differentiatie en co-creatie. Want dat is volgens haar de kern van toekomstig onderwijs. Ze verwijst daarbij naar John Hattie, die aan Collective Teachers Efficacy een leereffect van 1,57 geeft, wat ver boven een gemiddeld leereffect van 0,40 ligt. Daarbij verplaats je je als leraar in de schoenen van de leerling en stap je ook geregeld uit je rol als leraar.

De internationaal aanvaarde definitie van co-teaching (teamteaching wordt minder gehanteerd) luidt: “Meerdere onderwijsprofessionals werken op gestructureerde wijze samen, gedurende een langere periode, op basis van een gedeelde visie en nemen daarbij gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor goed onderwijs aan en de ontwikkeling van alle leerlingen in de groep.”

Dian Fluijt benadrukt dat co-teaching geen organisatorisch model (beangstigend!) maar een waardenbewust pedagogisch model is hoe je met kinderen wil werken. En dat uitgaat van behoeften en mogelijkheden. Ze gaf ook aan dat je eerst moet starten met het waarom van co-teaching om het dan pas te hebben over het ‘wat’ en het ‘hoe’. Co-teaching is een gevolg van de visie. Niet andersom.

Bij het ‘wat’ zijn kennis van leerdoelen en leerlijnen ontzettend belangrijk

“Je kan niet differentiëren als je geen berg kennis en kunde in huis over de leerdoelen en de leerwijze”

Bij het ‘hoe’ onderscheidt Dian drie vormen van differentiëren:

• small: leerstofgericht, de docent regelt alles en gebruikt activerende werkvormen. Valkuilen hierbij zijn leraren die leerlingen te snel willen helpen

• medium: autonomie, competentie en relatie; tegemoet komen aan verschillen in onderwijsbehoeften via een andere aanpak. Leerlingen mogen een eigen aanpak kiezen, mee bepalen waar, wanneer en hoe ze een opdracht uitvoeren

• large: differentiëren als onderdeel van de totale schoolontwikkeling; omgaan en benutten van verschillen: de school als lerende community

Van small naar medium en large krijgen leerlingen steeds meer inspraak in hoe, wanneer en waar ze leren. Daarbij is het altijd belangrijk dat leraren samen voorbereiden, uitvoeren en nabespreken.

“Kunnen leraren vertellen waarom ze doen wat ze doen? Kunnen ze een professioneel gesprek voeren over wat goed is voor het kind en kunnen ze inschatten wat het kind op welk moment nodig heeft? Het gaat immers niet alleen over de leerstof, het gaat over de totale persoon”

Dian paste de theorie ook meteen toe via een Open Space methodiek waarbij de aanwezigen onder lichte tijdsdruk (15’)  in groepen van gedachten konden wisselen over thema’s zoals autonomie, co-creatie, portfolio, …. Bij Open Space is er een duidelijke vraagstelling nodig die voor de deelnemers belangrijk is. De oplossing is onbekend en is het belangrijk om diverse deelnemers met een andere kijk erbij te hebben.

In het 2e deel van haar verhaal had Dian het over samenwerken en organisatie en ging ze in op een aantal vragen die door de deelnemers vooraf waren gesteld:

Dian vertelde dat als co-teachen niet goed loopt, het steeds te maken heeft met een van volgende vier elementen: open communicatie, gelijkwaardigheid, respect of vertrouwen. Maar ook dat het co-teaching team heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Er elk jaar een nieuw doel aan verbinden. Een deelnemer merkte op dat je de lat niet te hoog mag leggen naar de buitenwereld zodat er niet te veel druk op de leraren ontstaat. Waarop Dian zei dat als je niet goed communiceert met de ouders, je een probleem hebt. En dat je best ook zorgt voor meerdere en diverse perspectieven bij de samenstelling van het plan. Dan pas wordt het een zorgvuldig plan. Maar het is wel zo dat 20% van de mensen in de organisatie verantwoordelijk is voor 80% van de verandering. Dian benadrukte ook dat je als expert af en toe je rol als expert moet durven verlaten. En dat het in het begin voor het team een extra inspanning is. Veel voorbereidend werk om in de klas tijd te kunnen maken voor coachen en observeren.

 “’s avonds als leraar geïnspireerd moe willen zijn”

Op het einde kreeg elke deelnemer een kadertje en kon daarin schrijven wat hij of zij meenam:

Om de kadertjes daarna fier omhoog te steken in een afsluitend moment.

Enkele reacties uit de evaluaties:

“Ik heb eruit geleerd dat ik op onze school meer zal moeten investeren in de opbouw van het team co-teaching”

“Co-teachen meer is dan samenwerking tussen leerkrachten in de klas.”

“Team teaching is in functie van het leren van de student/leerling”

“Milestones uitzetten en kleine succesjes vieren. Veel interessante info in de presentatie - Hattie's collective teacher efficacy. Ik kijk uit naar de ppt :-)”

Wil je er de volgende keer ook bij zijn? VZW EduNext organiseert jaarlijks een leerfestival (volgende editie woensdag namiddag 20 februari. Daarnaast zijn er diverse leeravonden over interessante en actuele onderwijsthema’s. We bezoeken ook innovatieve scholen (Atheneum Busleyden + Methodeschool Busleyden Mechelen op 28 januari). Je vindt meer informatie op onze website of op onze Facebook pagina en Facebook groep. En je kan ons ook volgen op Twitter.

9 hoogtepunten uit talks over onderwijs op TEDxAmsterdamED 2018

Velen kennen de TED filmpjes op YouTube waarin innovatoren straffe dingen over Technologie, Entertainment en Design vertellen. Deze video’s worden opgenomen tijdens de jaarlijkse TED conferentie in Californië. Een tijd terug besloot de organisatie om dit uit te breiden naar heel de wereld. Zo rezen lokale TedX conferenties als paddestoelen uit de grond. Amsterdam organiseert jaarlijks een speciale onderwijs TedX. De jongste editie was op 30 oktober. EduNext was er bij.

Ted talk Highlights

De hoofdmoot van het festival waren natuurlijk de TED talks. De rode draad doorheen de dag was radicale verandering. En hoe het onderwijs daarbij te kort schiet. Naast de oproep om actief in beweging te komen, maakten de sprekers ook de link met het ‘Dutch DNA’. Nederlanders zijn altijd exploratoren geweest en hebben het risico nooit geschuwd. Ze keken steeds uit naar nieuwe kansen. Zo hebben de lage landen altijd tegen het water moeten vechten. En tegen de Spaanse vorst. Ze beschikken ook over heel weinig grondstoffen. Dat heeft geresulteerd in een ondernemende mindset, openheid voor andere culturen en een continue zoektocht naar vrijheid. Waardoor ze steeds voorbereid waren op het nieuwe. Het is belangrijk om dat DNA te koesteren en ook te injecteren in het onderwijs, zei Cees van Lotringen. Zodanig dat iedereen denkt in oplossingen in plaats van in problemen. En zo zichzelf opnieuw uit kan vinden.

“A country is not a fact, it’s a decision”

Suzanne Baars: doden scholen ons DNA?

Deze PhD studente vertelde dat ze als tienjarige niet in het systeem paste en dat het onderwijs niet aan haar noden voldeed. Dus besloot ze om alles zelf te ontdekken. Ze verwees hierbij naar drop-out sterren als Jack Ma en Steve Jobs  (en vergat daarbij te zeggen dat 99% van de schooldrop-outs het niet redt en dat de deze beroemdheden een op zijn minst onevenwichte balans werk-privé hadden of hebben).

“If Education does not fit the personal blueprint of the child, it will harm”

Ze had wel een punt toen ze zei dat meer en meer kinderen gedemotiveerd raken in het klassieke onderwijssysteem. En hield een pleidooi voor persoonlijk onderwijs. Daarbij is het noodzakelijk om te kijken wat kinderen inspireert, wat ze willen leren en wat hen fascineert. Ze deed een oproep om te luisteren naar kinderen en te leren hoe kinderen leren. En hen te helpen om hun interesse in de toekomst te maximaliseren en om hun wilde dromen te helpen najagen.

Damiaan Denys: angst nodig om te kunnen leren

Deze professor in psychiatrie hield een prachtige toespraak en had de zaal de ganse tijd in zijn greep. Hij stelt bij zijn eerstejaarsstudenten een hoog stressniveau vast. Studenten komen in een nieuwe omgeving terecht, er is sociale stress want ze leren nieuwe vrienden kennen. En er is druk van ouders en van de maatschappij. Vaak met faalangst tot gevolg. Daarnaast moeten ze ook nog hun eigen tijd leren managen.

Anderzijds beweert Denys dat we niet kunnen leren zonder angst. Leren is het verwerven van nieuwe kennis, vaardigheden en waarden. Maar het legt ook bloot wat we nog niet weten, onze incompetenties, onze onervarenheid. Dus is het ook vaak pijnlijk want je wordt continu op je fouten gewezen. Hoe meer je echter worstelt, hoe meer je te weten komt. En daardoor word je ook een andere persoon. Leren verandert je breinarchitectuur.

Denys maakt het onderscheid tussen kennis en begrijpen. Kennis is passief en beroert geen emotie. Begrijpen daarentegen is actief. Het vereist het verwerken van informatie en ook een verbintenis, een gretigheid om te veranderen. Alleen wanneer je verandert, heb je echt begrepen. Maar dat vereist een inspanning. Zoals fysieke training vereist leren heel wat pijn. Maar nadien komt de voldoening. Begrijpen is geen optie, het moet gewoon.

“A lot of learning for a few moments of understanding”

Damiaan Denys zegt ook dat mensen constant de toekomst willen voorspellen. Of zelfs anticiperen. Ons brein leert via dopamine dat ontstaat wanneer er een verschil is tussen het verwachte en het uiteindelijke resultaat. Als onze dopamine omhoog gaat, zijn we gelukkig en gemotiveerd. Maar ook als onze dopamine zakt, leren we.

Emma Stocks: waarom slim zijn je niet helpt om God te vinden

Emma haalde steeds goede scores op school. Ze dacht dat dat betekende dat ze slim was en een goed mens. Het bleek een illusie. Ze was de ideale uitkomst van onderwijs. Maar ze leerde niet hoe ze haar eigen leven en toekomst kon ontwerpen. Toen ze 18 jaar werd, wilde ze naar Harvard. Waar ze geweigerd werd.

“How can it be an intention to let young people feel that they are not good in learning?”

Emma begon zich vragen te stellen. Waarom was het niet zo dat elke jongere het gevoel meekrijgt dat hij of zij goed is in leren? En zo graag gaat leren …

Jan Rotmans: volgende maatschappij, volgende economie, volgend onderwijs

We leven in een tijdperk van verandering. Omdat we in een complex systeem zitten, is er chaos nodig. Daar moeten we positief durven naar kijken. Het oude verdwijnt geleidelijk terwijl het nieuwe opgebouwd wordt. We moeten vooruit naar het verleden in plaats van terug naar de toekomst. We hebben de collectieve kracht van alle studenten nodig om alle grote problemen van de wereld zoals ongelijkheid, klimaatopwarming en integratie op te lossen. Daartoe hebben we een transitie in het onderwijs nodig. Waarbij de leerling centraal moet staan, niet de schoolorganisatie. Maar er zijn geen antwoorden, enkel inzichten. Wel moeten we systeeminterventies doen. Op korte termijn zijn dat concrete acties, op middellange termijn is dat aanpassing van de structuur en op lange termijn is dat de cultuur veranderen.

“Those who can overcome their own fear, are better off”

We moeten druk zetten op het systeem. Daar zijn change agents en transformatieleiders voor nodig. Een bottom-up beweging is immers niet te stoppen. Het betekent wel dat je bereid moet zijn tot persoonlijke transitie. Je moet je angst voor de transformatie durven overwinnen. Het heeft ook kwalitatieve – Kairos - tijd nodig. Laat ons het systeem niet aanklagen. Maar het mee in beweging brengen. Want we zijn zelf het systeem!

Marcia Goddard – leren als een peuter

Kinderen worden geboren met een groeimindset. Maar in opvoeding en onderwijs zijn er standaarden. Als je er niet aan voldoet, ben je traag of dom. Daarnaast zijn ouders vaak in controle en behoeden ze hun kinderen om zich oncomfortabel te voelen. En dan bouwen de papa’s of de mama’s die Lego toren maar zelf. Zo missen kinderen feedback. Feedback geven is een proces dat altijd tot resultaten leidt.

“Instead of saying: ‘I can’t do this’ say ‘I can’t do this yet’”

Daarnaast passen we in onderwijs vaak framing toe. Waarbij we focussen op het eindresultaat. En niet op het proces waarbij zoveel te leren valt. Als we falen vermijden of niet leren omgaan met fouten, dan gaan we resultaatgericht te werk. Als we daarentegen niet focussen op wat er fout ging maar wat er toe leidde, dan zijn we leergericht bezig.

Verder zei Marcia Goddard terecht dat onderwijs zowel plaats vindt op school als thuis (en ook op andere plaatsen). Het is een gemeenschappelijke inspanning

De 10 onderwijsgeboden volgens Sjef Drummen

Onderwijskunstenaar Sjef Drummen, mede-oprichter van Niekée Roermond en Agora onderwijs, verrastte op Delfts porcelein het publiek met tien onderwijsgeboden:

• Nieuwsgierigheid is de motor van alle leren en verbeelding is de brandstof

• Er is dynamiek en dynamische gemeenschap nodig gebaseerd op autonomie en verbeelding

• Leren 0,0 is de ouderlijke aanpak. En elk kind is zijn eigen recept

• Behandel elk kind ongelijk

• Leren is een autodidactische activiteit in een sociale context

“We have built a new school. Without input from one group: the teachers; otherwise we would have had standard classrooms”

• Verwerp all institutionele onderwijsnonsens

• Focus op kennis, vermindert de motivatie; focus op motivatie, verhoogt de kennis

• Autonoom leren vindt plaats in vrijheid maar het is niet zonder verplichting

• De ideale school is een mix van Harvard, een Boeddhistisch klooster, een atelier, een marktplaats en met stip de Efteling

• Gelukkig thuis en gelukkig in school is het optimale leren.

En om te zorgen dat dit goed loopt, is er een Agora master. Hij functioneert als mediator

David Gyson: Codam – een nieuwe manier van leren

David Gyson was een ‘bijna drop-out’ die niet paste op een klassieke school. Hij hield van programmeren en computers. En kwam absoluut niet aan zijn trekken in de ICT lessen en de klassieke computerklas. Tot hij op een school terecht kwam die 24/7 open was, waar studenten elkaar hielpen en samenwerkten. Waar lessen niet verplicht waren en leren met zijn vrienden plaats vond.

“As a teacher it’s not so easy to stay up to date”

Zo verwijst Gyson als inspiratiebron naar de ‘42’ scholen die in Frankrijk gesticht werden en nu wereldwijd actief zijn. Het zijn privé scholen voor computer programmeren zonder leraar. Zelf heeft Gyson Codam opgericht. Daar krijg je een ‘cutting edge’ opleiding in computerwetenschappen. Om relevant te zijn, moet een school zeer adaptief zijn. ‘Leren hoe te leren’ is het model. Volgens hem zijn er 5 slimme kenmerken aan een modern onderwijssysteem:

1. Laagdrempelige toegang: geen diploma’s vereist, starten van scratch

2. Geen leraar of lector, het model is peer learning

3. Pragmatisch en project geörienteerd

4. Peer evaluatie: studenten geven elkaar punten

5. Iederen leert op eigen snelheid omdat iedereen anders is. Projecten hebben dan ook geen deadline.

Falen is deel van de leerervaring. Het is geen race naar het diploma. Het gaat over leren. Ook inclusie (onder andere van vrouwen) staat centraal want alleen in diversiteit kunnen we echte innovatie bewerkstelligen.

Peter Merry: gesmeed van de toekomst – the Ubiquity Experiment

Peter had het over 5 punten die het onderwijs positief kunnen veranderen:

• Betrek de gehele persoon (zelfmeesterschap, actief in de wereld en academische studie)

• Personaliseer en maak het modulair zodat iedereen zijn eigen menu kan samenstellen

• Voorzie relevante leerinhouden

“We need ubiskills: collaborative, communicative, creative, flexible, technologie-savvy, global oriented, customer directed and disruptive skills”

• Zorg dat het leuk is en aanspreekt. Bijvoorbeeld door gamification en door het verzamelen van punten of credits voor bepaalde modules. Of zorg voor credentials – geloofsbrieven - die door werknemers kunnen gebruikt worden

• Zorg voor de human touch bij online cursussen (v.b. via online master)

Ruben Oost: give us freedom

Deze 17-jarige student uit het Technasium in Amsterdam liep helemaal vast in het klassieke systeem. Tot hij er via een Technasium project aan kon ontsnappen. En zelf verantwoordelijk werd. Hij maakte contact met bedrijven, leerde in team aan complexe problemen werken en samen met teamleden oplossingen bedenken. Dat zorgde voor onafhankelijkheid en motivatie. Want hij moest ook presteren.

‘Often our initiative is suppressed by the idea that what teachers think is the only way”

Zo heeft Ruben samen met zijn team een alternatief voor groene energie bedacht. Dat potentieel veel resultaat kan opleveren. Op die wijze hebben leerlingen het gevoel een verschil te kunnen maken. Voornamelijk door vrijheid te krijgen om te leren wat ze willen leren. Geef ons die vrijheid en daag ons op de juiste manier uit.

The ‘Dutch DNA based Education’ competition

Deze wedstrijd kende op TedX zijn apotheose waarbij de 3 finalisten er hun project mochten pitchen:

1. Barbara Winkelhuyzen – klik het netwerk van de school

Deze zoekapplicatie werd samen met studio Dott en De Nieuwste School ontwikkeld. Studenten interviewen ouders en maken een profiel aan zodat leerlingen en leraren kunnen googlen als ze een expert in de klas nodig hebben.

2. Yousssef El Bouhassi – leerlevels

Leren door middel van artificiële intelligentie. Een algoritme waar leerlingen hun kennissprong kunnen detecteren.

“Everybody can learn via an app”

3. Aiman Hassani – Pluswhats talents program

Wie een persoon is of waar hij opgegroeid is, zou geen rol mogen spelen. Laat ons deze jongeren uitdagen om de nieuwe werkers te worden. De maatschappij ziet hen als minderwaardig, Pluswhats kijkt naar hun talenten. Iedereen is met tenminste twee talenten geboren. Laat ons aan deze kinderen tonen wat ze kunnen. Leren door te doen. Actiegericht. Jammer genoeg zijn de meeste scholen gebouwd voor volume. Laat ons samen een wereld creëren waar we met elkaar connecteren gebaseerd op ons aangeboren potentieel om zo onze output maximaliseren.

Via Mentimeter mocht het publiek stemmen. Winnaar was Aiwan met Pluswhats. Hij mag gaan pitchen in Londen tijdens de Global Superleague Competition en kreeg van iemand uit het publiek een gratis werkplek aangeboden.

Catwalk of the future

Studenten (16 – 18 jaar) vertelden op een catwalk wat zij van onderwijs vonden en hoe het er volgens hen in de toekomst uit moet zien. Daarna gingen ze er met het publiek over in debat, dit gemodereerd door een lerares. Dit vinden de studenten:

“Ik was goed in wiskunde maar niet in Frans. Het tempo lag voor mij daar te hoog. Waardoor ik me minder voelde. En nog meer achterop hinkte. Ik vind dat het tempo van de les aangepast moet zijn aan de leerling”

“Ik heb enorm veel geleerd van expeditie-onderwijs. In het buitenland leer je zelfstandig zijn, zelf oplossingen zoeken. Ik vind dat dit een vaste plek moet krijgen in het onderwijs”

“Debat is essentieel voor leren. Zo leer je je mening uiten en je gedachten omzetten in de praktijk”

“Vorig jaar had ik een wiskundedocent die het niet zo goed uitlegde. Daar voelde ik me slecht bij. Maar nu heb ik een leraar die net zo lang doorgaat tot ik het snap. Dat soort leraren willen wij”

“Ik ben voor de afschaffing van het centraal eindexamen omdat leraren gaan lesgeven en wij gaan leren voor de test. En niet om het te kunnen.”

“Ik ben hoogbegaafd. Docenten begrijpen mij niet. Ik vind dat leraren zich meer moeten verdiepen in het individu. Zo wordt er ook beter gecommuniceerd met elkaar en gaat ons zelfbeeld omhoog”

“Ik wil het centraal eindexamen afschaffen. Zo kan er meer tijd gaan naar de praktijk. Geen momentopnamen meer. Maar focus op het leerproces. Bij een toets is er druk. Zo zouden bijvoorbeeld leerlingen die voor het eerst meedoen aan een schoolexamen daar op voorbereid moeten worden”

“Ik vind dat je docenten moet kunnen aanspreken met de voornaam. Daardoor wordt het respect voor elkaar groter. En kan er een persoonlijke band ontstaan. Want dat is belangrijk. Als leerlingen zich gehoord voelen, dan gaan ze niet door elkaar heen praten. Dan werkt iedereen mee aan een aangename sfeer”

“Ik krijg in mijn school ruimte. Bijvoorbeeld als ik mijn taken af heb. Dan mag ik iets anders doen. Dan is er ruimte voor een extra vak. Ik ben heel trots op mijn school” (studente Vathorst college)

Techlounge

Hier toonden leerlingen van het Amsterdamse Technasium hun ‘real life’ projecten. Daar blijken ze elk jaar 4 tot 5 uur per week te kunnen aan werken. Waarbij ze een concreet product of dienst opleveren. De leerlingen werken samen met bedrijven, ngo’s, sociale entrepreneurs. Wat resulteert in een mooie portfolio op het einde van hun secundaire studies. En zo verhogen ze de kans om met hun talenten in aanraking te komen. Jammer genoeg verlopen de andere lesuren heel klassiek, wisten enkele studentes me te vertellen.

The Courtyard

Er was ook een courtyard waarbij de studenten het klassieke onderwijssysteem aanklaagden en het publiek mocht oordelen (heb ik zelf niet gevolgd)

Innovation Examples

In een andere ruimte kon je met koptelefoons op naar video’s kijken waarin enkele vooruitstrevende scholen en leraren toonden hoe zij te werk gaan.

Tussenin was er ook heel veel mogelijkheid om te netwerken. En wie zin had, kon even op de electrische stier gaan zitten. In de ontvangsthal speelde een orkest dat door het publiek begeleid werd.

Onze conclusies

Heel positief en verrassend was de aanwezigheid van veel leerlingen op de conferentie. En dat ze hun standpunt over onderwijs zowel op het hoofdpodium als tijdens de breaks naar voor konden brengen. Ze wisten heel interessante dingen te vertellen. Ook was het boeiend om diverse sprekers te horen die er niet voor terugdeinzen om het roer radicaal om te gooien. Dat biedt inspiratie voor de eigen praktijk.  Leraren waren dan weer weinig aanwezig op het podium. Voor een leraar in de zaal was het af en toe pijnlijk om de negatieve kanten te horen zonder enkele van de duizenden leraren te horen die heel innovatief bezig zijn. Dat werd op sociale media aardig wat kritiek op geleverd. En niet onterecht.

Het klassieke onderwijssysteem werd door veel sprekers inderdaad aangeklaagd (zonder altijd met alternatieven te komen). Toch waren er op het festival verschillende voorbeelden van scholen die het volledig anders aanpakken (Niekée, Codam, Ubiquity). Allemaal vrij extreem. Wat ik miste op het hoofdpodium waren enkele voorbeelden van scholen die een goede balans gevonden hebben tussen de sterke elementen van het klassieke en het vernieuwende onderwijs. Dat werd deels gecompenseerd via een aantal mooie voorbeelden die je tijdens de break kon bewonderen (video’s, leerlingen van het Vathorst college en het Technasium). Daarnaast was er aansluitend op TEDx ook een bijeenkomst van 50 Transformational Leaders (o.a. Claire Boonstra, Jasmijn Kester, Jan Fasen, Tijl Koenderink, Peter Hartkamp, voortrekkers OCW (ministerie van onderwijs, cultuur, wetenschap) en Nederlandse inspectie. Daarin werd doorgegaan op de conferentie en gebrainstormd hoe deze transitie verder tot stand kan gebracht worden.

Het was een zeer geslaagde dag en we gingen met een pak inspiratie naar huis. Proficiat aan het ganse TedX team voor de knappe organisatie!

Hoe een flexibele klasinrichting leren stimuleert. Er mag van je klassen hier en daar gerust een hoek af - Inge Nuyens

Maak het schoolgebouw opnieuw spannend

Traditionele klasopstellingen, we kennen ze allemaal. Ze stimuleren meestal slechts één manier van leren: frontaal lesgeven. Stel dat je, naast aandacht geven aan de kinderen zelf, hun klasgenoten, hun leraren en hun ouders ook zou focussen op de derde pedagoog, de ruimte waarin geleerd wordt? Vanuit haar ervaring als CEO van Dox, ontwerper en producent van interieurconcepten voor onderwijsvernieuwing, heeft Inge Nuyens een visie hoe je een toekomstbestendige klasomgeving kunt creëren en realiseren. Het komt er volgens haar op aan om het schoolgebouw opnieuw inspirerend te maken. Zodat jongeren er graag zijn en gemotiveerd zijn om te leren. Laboratoria waar talent zich kan ontwikkelen.

Begin met het einde in gedachten

Bij een nieuwe klas- of schoolinrichting is een goede planning het halve werk. Daarbij onderscheidt Inge Nuyens verschillende fases. De pre-conceptuele fase is er een van ideeën en informatie verzamelen. Dat is een fase die lang duurt en waarbij je beste alle regels los laat. Je kan best een werkgroep oprichten met brede vertegenwoordiging die het project van begin tot einde opvolgt. Daarbij moet de directie zeker aanwezig zijn. Inge Nuyens is voorstander van een seminarie waarin je alle projectwensen naar boven laat komen. Bij voorkeur laat je dat extern begeleiden. Daarbij moet je voldoende aandacht schenken aan het maken van een projectmissie die de bestaande schoolvisie verruimt. Deze vormt dan de leidraad gedurende het ganse traject en fungeert als scheidsrechter bij het beoordelen van de vele ideeën. Want je kan ze niet allemaal uitvoeren. Daarna volgt de synthesefase waarin knopen doorgehakt worden en keuzes gemaakt. Zo kom je tot een concept waarin wensen en dromen geïntegreerd zijn. In een laatste fase kom je van een grof naar een finaal plan. Om het daarna uit te voeren. Nazorg en aanpassingen zijn onvermijdelijk.

Hoe moet de ruimte er dan uit zien?

Een dergelijke ruimte biedt volgens Inge Nuyens de kans om in te zetten op individuele vaardigheden, individueel werk en groepsactiviteiten. Ze moedigt ook afstandsonderwijs aan waarbij je de klas kan 'flippen'. Sleutelwoorden zijn flexibiliteit, beweging, communicatie, betrokkenheid en het belang van een mooie stijl bij het kiezen van meubilair.

De CONTENT methode

Interessant voor al wie een klasinrichting wil aanpakken, is de 8 E-methode, acht handvatten waarop je keuzes voor de inrichting kunt onderbouwen:

• Educatief: inhoudelijk bijdragend tot het leerproces

• Ergonomisch: zorgend voor grotere concentratie

• Economisch: duurzaam met lagere kosten op lange termijn

• Ecologisch: recycleerbaar, bio-afbreekbaar en betrouwbaar geproduceerd

• Ethisch: authentiek en eerlijk

• Emotioneel: gezellig, natuurlijk en met positieve kleuren

• Esthetisch: schoonheid, harmonie, stijl en soberheid

• Evolutief: voorbereid op toekomstige onderwijsvormen

Inge Nuyens roept scholengroepen op om iemand te hebben die bij deze keuzes onafhankelijk advies kan geven.

INSPIRATIE

In haar boek 'Klas met een hoek af' vind je een waaier aan inspiratie, voorbeelden en methodieken hoe je een toekomstige klas- of leeromgeving deskundig kunt aanpakken. Je krijgt een dieper inzicht hoe je een van de acht wielen van het EduNext transformatierad op geïntegreerde wijze kan aanpakken.

Het is bij het ontwerp van een nieuwe leeromgeving belangrijk om ook op de andere wielen in te zoomen om zo te komen tot een geïntegreerde die bij de projectmissie waarover Inge Nuyens spreekt, kan meegenomen worden.