Hoe sterk zijn de zelfregulerende vaardigheden van het lerarenteam ontwikkeld?
We verwachten van leerlingen dat ze hun eigen leerproces sturen, maar hoe zit het met de zelfregulering van de professionals die hen begeleiden? Een lerarenteam dat niet in staat is om de eigen professionele groei collectief te reguleren, zal moeite hebben om vernieuwing vast te houden. Dit artikel onderzoekt hoe zelfsturing op teamniveau de noodzakelijke motor is voor een wendbare school. Durven we als team in de spiegel te kijken en onze eigen leerstrategieën te evalueren?
Heel wat scholen zetten in op zelfregulerende vaardigheden van leerlingen. Maar hoe zit het met die van leraren, coördinatoren, directies en beleidsmedewerkers?
Hoe zit het met jezelf?
We weten onbewust van onszelf dat we soms de mist ingaan bij planning, dat we nogal eens dingen durven uitstellen of dat we af en toe ‘ontploffen’. Als we van leerlingen verwachten dat hun zelfregulerende vaardigheden goed ontwikkelen, kunnen we zelf niet achterblijven op vlak van emotieregulatie, impulscontrole, werkgeheugen, taakinitiatie, planning, respons-inhibitie, doelgericht gedrag, volgehouden aandacht, metacognitie, organisatie, flexibiliteit, time-management. Een idee van hoe jij er voor staat, krijg je via een vragenlijst Executieve Vaardigheden voor volwassenen.
klas- en schoolniveau
Er zijn op zijn minst twee niveaus waarop zelfregulerende vaardigheden van leraren een belangrijke rol spelen:
=> In functie van hun klasopdracht: het is belangrijk om onze leerlingen zelfregulerende vaardigheden aan te leren zowel om hun eigen leren in handen te kunnen nemen als dat ze dit later ook kunnen toepassen in hun leven en werk.
“in welke mate kun je leerlingen zelfregulerende vaardigheden bijbrengen als je ze zelf onvoldoende beheerst?”
Sommige zelfregulerende vaardigheden zoals emotieregulatie, impulscontrole en respons-inhibitie zijn onontbeerlijk voor leraren. Maar niet iedereen kan goed zijn in alle andere. Bij teamteaching kun je dat ondervangen door te zorgen dat je samen met je collega’s alle zelfregulerende vaardigheden in huis hebt.
=> In functie van de schoolopdracht: zowel voor kwaliteitsontwikkeling als tijdens veranderingsprocessen zijn zelfregulerende vaardigheden van leraren heel belangrijk.
“Kun je voldoende vooruitgang boeken bij de realisatie van je visie, doelen en schoolplan zonder sterke zelfregulerende vaardigheden bij je leraren? ”
Zelfregulerende vaardigheden als hefboom
We kunnen hierbij 6 domeinen onderscheiden:
1️⃣ Planning, flexibiliteit en aanpassingsvermogen zoals visueel denken via teamborden om taken, voortgang en doelen visueel voor te stellen en te begrijpen.
2️⃣ Samenwerking en communicatie zoals constructief omgaan met meningsverschillen en het vinden van oplossingen die voor iedereen werken.
3️⃣ Probleemoplossend denken zoals zich snel aanpassen aan veranderende omstandigheden en creatieve ideeën bedenken voor onverwachte problemen.
4️⃣ Organisatie en tijdmanagement zoals het ontwikkelen van realistische tijdlijnen en het monitoren van de voortgang.
5️⃣ Zelfreflectie en professionele ontwikkeling zoals actief zoeken naar feedback van collega's en constructief reageren op feedback.
6️⃣ Leiderschap zoals verantwoordelijkheden verdelen en stimuleren van de betrokkenheid van alle teamleden.
Van disfunctionerende naar excellerende werkgroepen
Scholen werken vaak met werkgroepen die samen een bepaalde uitdaging (organisatorisch, pedagogisch, relationeel) aangaan en daarbij samen tot oplossingen komen. Niet elk van die werkgroepen functioneert goed. Ook hier kunnen sterke zelfregulerende vaardigheden van leraren helpen om van chaotische, besluiteloze, ongemotiveerde, conflicterende, perfectionistische, te weinig kritische en afhankelijke werkgroepen te evolueren naar efficiënte, leerzame, samenwerkende, flexibele, leerlinggerichte, duurzame en diverse werkgroepen.
Meer info?
Beschikken over sterke zelfregulerende is cruciaal voor leraren. Het vormt een van de teamvaardigheden die we met EduNext in kaart hebben gebracht om te kunnen werken aan onderwijskwaliteit, -innovatie en -transformatie. We hebben daarvoor ook een scan en rubrics ontwikkeld waarbij je kunt komen tot inzichten en acties om de teamvaardigheden van je schoolteam een boost te geven. Neem contact op met dirkdeboe@edunext.be of bel op 0474/949448
De lustrumeditie van Sett Vlaanderen wordt er eentje om in te kaderen! Kom voor een straffe onderwijsboost op 26 en 27 februari naar de Nekkerhal in Mechelen.
Sett Vlaanderen viert zijn vijfde verjaardag en de inzet is hoger dan ooit. In een tijd waarin digitale geletterdheid geen optie meer is maar een basisvoorwaarde, biedt deze lustrumeditie een unieke kans om de vinger aan de pols te houden. Voorbij de snelle gadgets ligt de focus op hoe technologie de pedagogische relatie kan versterken in plaats van te vervangen. Een uitnodiging aan elk schoolteam om samen de bakens te verzetten in de Mechelse Nekkerhal.
Het is als gisteren en er was van Covid nog geen sprake: de eerste editie van Sett Vlaanderen vond plaats in 2019. Ondertussen zijn we aan de 5e editie toe. EduNext deed samen met Impact Connecting en het Sett team een extra inspanning om een sterk inhoudelijk programma samen te stellen.
Foto Sett Vlaanderen
PRAKTIJKVOORBEELDEN UIT HET VLAAMSE ONDERWIJS
Gluren bij de buren, het blijft een topper. Ook dit jaar geven we innoverende scholen een podium. Kom leren van hoe zij het anders aanpakken:
Secundair onderwijs:
o Edugo Lochristi: hoe leerlingen van de 1e graad B-stroom in het open ruimte model eigenaarschap nemen over hun leren. Sneak preview.
o IMI Roosdaal: een innovatief pedagogisch concept stap per stap in werking in 1e en 3e graad. En een radicaal andere aanpak van muzische vorming.
o KOBOS – Kapelle op den Bos: komen hun vernieuwde werking in de 1e graad toelichten
Basisonderwijs:
o De Driesprong Maldegem: hoe je met behulp van Erasmus projecten een digitale onderwijstransformatie kunt realiseren
o Basisschool De Trampoline en De Sprong Antwerpen zijn een inclusieschool. Maar hoe kom je daartoe?
o Sint-Jozef Evere bouwde - als antwoord op het lerarentekort - een innovatieve organisatiestructuur om zo zij-instromers beter te ondersteunen en haar onderwijskwaliteit hoog te houden.
DIDACTIEK & PEDAGOGIE
We super trots om 2 zeer gerenommeerde experten professoren te gast te hebben. Roger Standaert, Emeritus Comparatieve Pedagogiek, zal het hebben over productgerichte versus procesgerichte didactiek en hoe je daar een gezond evenwicht kunt in aanhouden. Martin Valcke, hoogleraar onderwijskunde, zal vertellen over hoe je ICT zinvol kunt gebruiken zodat de technologie diepgaand leren ondersteunt en je er als lesgever sterker voor staat.
Daarnaast hebben we ook Carl Hendrick kunnen strikken. Deze Britse Professor of learning science zal een lezing verzorgen met als titel: ‘How learning happens: what educators need to know’.
Michel van Ast, trainer OnderwijsArena neemt ons mee in hoe we effectief kunnen leren en lesgeven met ICT terwijl Dieter Möckelmann, aanjager van digitale transformatie, het zal hebben over de impact van technologie op school, onderwijs en leren.
Iris Willems en Aron Decuyper van ESTAFETT verzorgen een workshop over hoe je met Teamteaching start en hoe je het concreet aanpakt. Ze laten hierin startende teamteachers kennismaken met de diverse modellen, de visie-ontwikkeling en de randvoorwaarden van teamteaching.
EN NATUURLIJK … ARTIFICIËLE INTELLIGENTIE
Super fier om Orhan Agirdag terug als spreker te hebben. Deze keer zal hij het hebben over AI als een nieuwe horizon voor kwaliteit en kansengelijkheid.
Foto Brainwash
Onderwijsgepassioneerden Inge De Cleyn en Vik Pauwels nemen ons in 5 stappen mee naar een AI beleid op school. Tom Neutens, Senior researcher bij Dwengo vzw, zal het hebben over de vooroordelen van AI systemen terwijl Thomas Vliebergh, Lector (digitale) didactiek aan de lerarenopleiding Howest, met ons de transformatieve rol van generatieve AI in moderne zoekmachines verkent. Line Vanhauwere, leraar en pedagogisch ICT-coördinator, zal ons praktische tips geven hoe je aan de slag kan met AI in jouw les.
HUMAN RESOURCES & SYSTEMISCHE VERANDERING
Het komt er niet alleen op aan om goede leraren te vinden, ze houden is ook cruciaal. Hoogleraar onderwijspedagogiek Geert Kelchtermans zal het hebben over wat leraren tot professionals maakt en hoe ze hun expertise en engagement kunnen blijven verder ontwikkelen. Veerle Scheirs, opleidingshoofd Fontys Hogeschool, zal een systemisch perspectief op onderwijskundig beleid geven waarbij ze de meerwaarde van organisatie-ontwikkelingsperspectief onderbouwt. Fanny Matheusen, Creative director Deep Democracy komt spreken over professioneel handelen in een meerstemmige school.
Veerle Billet, transformatiecoach bij EduNext, begeleidt een workshop over ‘Als de verandering echt vastloopt in je school’ waarbij je inzichten opdoet hoe je de energie in je schoolteam terug kan laten stromen. Jan Royackers van Schoolmakers zal zijn licht laten schijnen over HR in het onderwijs.
ICT & DATA
Back to basics? Jonathan Viner komt in zijn keynote : ‘The Nordic reassessment of digital tools in education’ vertellen waarom de Scandinavische landen, een stap terugzetten in het wijdverbreide gebruik van digitale tools op scholen. Jo Tondeur, Professor onderwijstechnologie, biedt tijdens zijn lezing via het SQD-model (Synthesize Qualitative Data) kaders om inzicht te verschaffen in de competenties die nodig zijn om leraren op te leiden op het vlak van educatief ICT-gebruik. Charlotte Belliard van Schoolmakers gaat het hebben over hoe je tot een ICT-professionaliseringsplan komt zodat je samen kunt digispringen.
Data-ondersteund werken aan kwaliteit in onderwijs betekent data systematisch gebruiken om onderbouwde beslissingen te nemen en zo structureel aan kwaliteitszorg te werken. Jetje De Groof en Kristof Steeno van Schoolmakers aan het woord.
TIEN VOOR TAAL!
Vorige editie was het taallokaal een voltreffer, vandaar dat we dit terug voorzien hebben tijdens Sett.
Leentje Braeken, pedagogisch directeur van VLS De Boomgaard, zal het hebben over haar school als een inspirerende lees- en leeromgeving en hoe ze het leesplezier bevorderen en een liefde voor boeken met blijvende impact stimuleren.
Mariet Schiepers, directeur van het Centrum voor Taal en Onderwijs (CTO) & KU Leuven, zal de inzichten delen uit het onderzoeks- en ontwikkelproject LeesRadar, een digitaal leerlingvolgsysteem dat de begrijpend-leesvaardigheid van leerlingen uitgebreid in kaart brengt. Hannes Pype, leraar aan Spes Nostra Kuurne & Howest en auteur Jessica Morseau lichten toe hoe AI de taalleraar kan ondersteunen bij het ontwerpen van lessen en lesmaterialen en hoe kan je als taalleerkracht met AI aan de slag in de klas.
Dagen boordevol taal: spelen, zorgen én leren in de kleuterklas: in deze lezing tonen vier CTO medewerkers hoe je àlle zorg-, speel- en leermomenten in de kleuterklas doelbewust en gepland aangrijpt als krachtige taalleerkansen. En er is ook nog een workshop over begrijpend lezen gegeven door Katrien Vansweevelt, beleidsondersteuner Freinetschool De Tuimelaar.
COGNITIEF STERK FUNCTIONERENDE LEERLINGEN
2 Vlaamse basisscholen (De Wijnberg Wevelgem en O.B.A.M.A. Beringen) komen toelichten hoe ze in hun onderwijspraktijk omgaan met CSF leerlingen. Een voorsmaakje over hoe ze het in De Wijnberg aanpakken lees je hier.
Daarnaast zullen Katrijn De Waele en Katrijn Pools van Artevelde Hoogeschool een workshop verzorgen over hoe je kunt komen tot een krachtige leeromgeving voor cognitief sterk functionerende leerlingen. Ze zullen stilstaan bij de valkuilen, de misconceptie, compacten en verrijken van lesinhouden.
MENTALE WEERBAARHEID EN HERSTELGERICHT WERKEN
Sophie Buysse, oprichtster van Debateville, zal een lezing geven over hoe jongeren kunnen navigeren in een technologiegedreven wereld via debatonderwijs. Hoe filteren ze informatie, onderscheiden ze feiten van meningen en herkennen ze fake news? Hoe maak je leerlingen mentaal weerbaarder in een tijd waarin ze overspoeld worden door online informatie en digitale prikkels?
Foto Pers Debateville
Anton Horeweg, gedragsspecialist, leraar en auteur van het boek De traumasensitieve school, zal toelichten hoe je traumasensitief kunt werken en wat voor een positieve impact dat kan hebben op jouw schoolteam. Stresscoaches Karin Genijn en Annekatrien Masschelin, geven de workshop ‘SOS, mijn klas heeft stress’. Immers, steeds meer leerlingen krijgen al op jonge leeftijd last van stress, aandachtsproblemen, piekergedachten, slaapproblemen, prikkelgevoeligheid … Michael Michiels van Ligand leert ons beter omgaan met conflicten. In de klas, op de speelplaats of in de leraarskamer doen zich spanningen voor die het leren en werken op school in de weg staan. Catherine Malfait zal een workshop verzorgen om coachend executieve functies van leerlingen te versterken. Daarbij ga je aan de slag met de kaartenset ‘Groeien in EF’.
KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN
Vormentaal in de leeromgeving van de toekomst. Inge Nuyens, CEO Dox en auteur van Klas en Kleuterklas met een hoek af, zal ons tonen hoe vormentaal menselijke interactie kan bevorderen, samenwerking aanmoedigt en verantwoordelijkheid stimuleert.
Foto Dox
Peter Van de Moortel, transformatiecoach en co-auteur van ‘Transformeer je school van binnenuit’ verzorgt een workshop over hoe je je toekomstige leeromgeving kunt ontwerpen.
Hoe kunnen leerlingen volop spelen en leren met loose parts (buizen, doeken, planken, aarde, potten, dozen, blaadjes…)? Speelconsulent Bart Straetman zal toelichten hoe je dat kunt organiseren in de klas en op de speelplaats.
SAMENWERKEN OVER DE SCHOOLMUREN HEEN
Op Campus Corso willen ze meer samenwerkingen mogelijk maken tussen non-formeel, informeel en formeel leren. Samen met hun partners van het Leuvense Leerecosysteem bundelen zij de krachten om het formele leeraanbod uit te breiden met non-formele en informele leerkansen. Lore Baeyens, Intendant Leuven&beyond, zal een lezing verzorgen over hoe je een krachtig onderwijsnetwerk over netten en niveaus heen kan bouwen.
POP-UP TOEKOMSTKLASSEN
Wat als we in plaats van op schoolbezoek te gaan de scholen naar Sett konden brengen? Het leek een geschift idee. Deze editie is het weerom realiteit. Er zullen terug 2 toekomstklassen zijn. Eentje daarvan kunnen we al verklappen: GO! Mira in Hamme. De school organiseert onderwijs door onderwijsdoelen te verdelen in 3 leeromgevingen: masterclass, MiRA-LAB en my portfolio. Elke leeromgeving heeft een specifieke aanpak waar doelstellingen samenhangend en evenwichtig aanbod komen. Kom hun innovatief concept bewonderen en hoor het de leerlingen zelf vertellen.
Foto van video GO! Mira
Daarnaast hebben we ook nog een innovatieve basisschool uit de stedelijke context in petto. Heel binnenkort meer hierover!
BELEVENISBEURS
Er zijn op Sett zoals elk jaar heel wat interessante beursstands over technologie en transformatie. Een unieke kans om op twee dagen heel wat interessante mogelijkheden te ontdekken. Daarnaast zijn er natuurlijk ook de uitreiking van de Sett awards en hebben we ook nog enkele verrassingen in petto tijdens deze feesteditie!
Zit je met een uitdaging in je school en wil je gratis advies? Dan nodigen we je graag uit voor een gesprek aan de EduNext stand. Dit is de meest oranje stand 😉
EduNext team tijdens Sett 2024
NEEM ENKELE COLLEGA’S MEE!
Het overzicht hierboven is niet compleet. Het volledige programma vind je hier. Het is onmogelijk om zelf alle sessies waar je interesse in hebt, bij te wonen. Maar samen met je collega’s lukt dit zeker! Bij deze een warme oproep om je (als team) in te schrijven. Naast de lezingen en workshops loont het ook de moeite om de beursruimte te bezoeken en te netwerken.
De 10 meest gelezen EduNext blogs in 2024
Welke thema's hielden de onderwijswereld in 2024 het meest bezig? De lijst van meest gelezen blogs fungeert als een spiegel van de transformatie die zich momenteel op de werkvloer voltrekt. Van de impact van AI tot de zoektocht naar een nieuwe schoolcultuur: de voorkeuren van de lezers verraden een groeiende honger naar diepgang en fundamentele verandering. Een overzicht van de discussies die het voorbije jaar kleurden en de koers voor de toekomst mee bepalen.
Aan het einde van het jaar kijken we graag terug op onze blogposts die we en 2-tal keer per week delen via onze Linkedin pagina. Dit zijn de meest gelezen artikels:
Hoe basisschool Sint-Jozef in Evere haar schoolstructuur helemaal hertekende ...
De jongste jaren krijgen veel scholen in Vlaanderen te maken met een lerarentekort. Omdat er weinig kandidaten zijn met een pedagogisch diploma, focussen heel wat directies ook op zij-instromers. Maar hoe zorg je ervoor dat je onderwijskwaliteit daardoor gegarandeerd blijft? Sint-Jozef dacht om die reden haar organisatiestructuur om.
Visual Evelien Moens
Schoolcijfers en hun relativiteit - Roger Standaert
We hadden dit jaar een boeiend gesprek met Roger Standaert, professor emeritus in de comparatieve pedagogiek Universiteit Gent. Een van de onderwerpen die aan bod kwamen, waren schoolcijfers en hun relativiteit.
Foto Impuls
Spanningen in het schoolteam: actie nemen of laten overwaaien?
Spanningen tussen teams of tussen leraren onderling zetten de interpersoonlijke relaties in het schoolteam op scherp en veroorzaken veel energieverlies. Ze kunnen een schoolteam stevig ontregelen. Hoe ga je met deze spanningen om?
EduNext visualisatie
In Edugo Lochristi nemen leerlingen uit 1B en 2B via het open ruimtemodel hun eigen leren in handen
In de eerste graad van de B-stroom dachten enkele leraren na hoe leerlingen hun eigen leren in handen konden nemen. Ze vonden de oplossing in het open ruimtemodel (ORM) waarin de leerlingen gedurende 10 uur per week les krijgen. Lees er meer over in ons bezoekverslag.
EduNext kijk- en leerwijzer
Provoceren, terugdenken en vooruitdenken tijdens veranderingsprocessen
Vastgeroeste patronen op school, waarschijnlijk heb je er wel enkele. Gewoontes die al heel lang bestaan. Sterke patronen behoud je het best. Wellicht zijn er ook enkele patronen die verandering of innovatie in je school in de weg staan. Via de provocatie- en terugdenktechniek kan je toch een uitweg vinden voor zo’n nefaste gewoonte.
EduNext illustratie
Systeemdenken, een belangrijke vaardigheid voor elk schoolteam
Met systeemdenken leren leraren, beleidsmedewerkers en directies naar het geheel kijken in plaats van naar de onderdelen afzonderlijk. Zo kunnen ze patronen van onderlinge betrokkenheid en relaties ontdekken in plaats van een lineaire aaneenschakeling van oorzaak en gevolg. Door systeemdenken te beheersen, begrijp je de complexiteit beter, los je problemen beter op en ga je uitdagingen slimmer aan.
Visual - Drawify
Hoe je op school structureel onder de waterlijn kunt kijken in plaats van brandjes te blussen die telkens weer oplaaien
Vaak proberen we - bij ongewenst gedrag - aanpassingen boven de waterlijn door te voeren (mensen aanspreken, confronteren, provoceren) terwijl dat meestal niet helpt. Vaak laat het patroon zich dan via een andere weg zien. In dat geval moet je onder de waterlijn duiken zodat er duurzame gedragswijziging plaats kan vinden.
EduNext visual
Hoe GO! tienerschool VONK! te Hoeilaart het vuur tot leren in elke leerling aanwakkert
Deze school focust op twaalfjarigen voor wie de overstap naar het secundair onderwijs een spannende gebeurtenis is. Een nieuwe school, een nieuwe omgeving, nieuwe gezichten, een hele uitdaging. De school wil het brandende verlangen van leerlingen om bij te leren ondersteunen en versterken zodat ze hun toekomst zelf mee vorm kunnen geven en tegelijk inhoudelijk sterk staan voor hun vervolgonderwijs. Lees hier ons bezoekverslag.
Het vierledig transformatierad, een dynamisch denkmodel om in gesprek te gaan over duurzame transformatie van je school
Via een praktijkonderzoek, interviews met diverse onderwijsprofessionals en klankbordmomenten met het werkveld, ontwikkelden we een denkmodel dat er voor kan zorgen dat je een nieuw pedagogisch concept duurzaam en persoonsonafhankelijk kan bedenken en realiseren.
EduNext visual
EduNext organiseerde een onderwijscafé over inclusief onderwijs met als gastspreker Beno Schraepen
Inclusie wordt meer en meer - gelukkig maar - een belangrijk onderwijsthema. Als startschot voor onze leergemeenschap basisonderwijs, organiseerden we hierover een onderwijscafé met Beno Schraepen. Een korte samenvatting van de avond in deze blog. Collega Evelien Moens maakte er een mooie visuele samenvatting van hieronder.
Visual Evelien Moens
Over welke thema wil je volgend jaar lezen?
Ook in 2025 blijven we je graag inspireren en kruipen we met veel plezier terug in onze pen. Over welke onderwerpen wil jij graag meer lezen? Stuur een mail naar evelienmoens@edunext.be en dan bekijken we het.
EduNext organiseerde een onderwijscafé over inclusief onderwijs met als gastspreker Beno Schraepen
Inclusief onderwijs wordt vaak beschreven als een technisch probleem, maar Beno Schraepen herinnert ons eraan dat het in essentie een maatschappelijk engagement is. Tijdens het EduNext onderwijscafé werd pijnlijk duidelijk hoe diep uitsluitingsmechanismen in onze schoolstructuren verankerd zitten. Hoe breken we de muren af die we zelf hebben opgetrokken? Een verslag van een indringend gesprek over de moed die nodig is om de school voor werkelijk iedereen open te stellen.
Als startschot voor onze leergemeenschap basisonderwijs, organiseerden we op 17 oktober een onderwijscafé over inclusief onderwijs. We mochten daarbij Beno Schraepen, othopedagoog, ervaringsdeskundige in het buitengewoon onderwijs en docent/onderzoeker aan de AP Hogeschool, als gast verwelkomen.
Beno lichtte eerst de 8 krachtlijnen van de commissie inclusief onderwijs in detail toe toe. Deze zijn prioritair en noodzakelijk om te kunnen evolueren naar één inclusief onderwijssysteem:
1. Een inclusieve schoolcultuur en schoolorganisatie realiseren in elke school 2. Evolueren van scholen voor gewoon en buitengewoon onderwijs naar scholen voor iedereen
3. Voldoende, gepaste en nabije ondersteuning voorzien in elke school
4. Professionaliseren van alle betrokken professionals in functie van inclusief onderwijs
5. Structureel partnerschap uitbouwen tussen onderwijs en welzijn
6. Bepalen van ondersteuningsnoden door middel van een onafhankelijk en beleidsdomeinoverschrijdend assessment
7. Doeltreffende financiering voorzien voor alle scholen
8. Realiseren van een inclusieve en toegankelijke infrastructuur in elke school
Het volledige rapport vind je hier: https://lnkd.in/e3g7SE3D
We gingen daarna met volgende stellingen aan de slag:
👉 Op onze school zijn wij overtuigd dat elk kind welkom is om bij ons te komen leren
👉 In onze school wordt iedereen meegenomen in de strijd tegen discriminatie
👉 De leeractiviteiten op onze school zijn zodanig ingericht dat we niet vertrekken vanuit het gemiddelde kind
👉 Op onze school is er een sterk partnerschap tussen alle collega’s, leerlingen, externe ondersteuning en ouders
👉 Op onze school gaan leerlingen en leraren respectvol met de aanwezige en de niet-aanwezige diversiteit
En we bogen ons over volgende uitdagende vragen:
⁉️ Op onze school gaan leerlingen en leraren respectvol om met de aanwezige en de niet-aanwezige diversiteit
⁉️ Hoe zorgen we voor een mentaliteitswijziging bij alle betrokkenen?
⁉️ Wat zijn kwaliteitscriteria voor een sterke externe ondersteuning?
⁉️ Hoe zorgen we voor een geprofessionaliseerd team om inclusie te realiseren?
⁉️ Hoe kunnen we de obstakels wat betreft leeromgeving en infrastructuur van onze scholen wegwerken?
Dit zorgde voor levendige en boeiende onderwijsgesprekken. Evelien vatte de avond samen in onderstaande visual.
Visual Evelien Moens
Schoolcijfers en hun relativiteit - Roger Standaert
Roger Standaert fileert de schijnbare objectiviteit van schoolcijfers en legt de vinger op de zere plek: meten is niet hetzelfde als weten. In een systeem dat geobsedeerd is door cijfermatige vergelijkingen, dreigt de werkelijke pedagogische voortgang uit het zicht te raken. Wat zeggen die getallen op een rapport werkelijk over het leerpotentieel van een kind? Een scherpe oproep om de dominantie van de puntenlijst te heroverwegen in het belang van een eerlijker onderwijs.
We hadden een boeiend gesprek met Roger Standaert, professor emeritus in de comparatieve pedagogiek Universiteit Gent. Een van de onderwerpen die aan bod kwamen, waren schoolcijfers en hun relativiteit:
👉 Punten op toetsen zijn een interessant en pedagogisch verantwoord hulpmiddel om met leerlingen in een bepaalde concrete context aan de slag te gaan. Ze zijn echter niet het doel van het onderwijs.
👉 De tendens om steeds maar meer verplichte toetsen in te voeren die dan exact meten of en in welke mate de leerlingen de doelen hebben bereikt zorgt voor een meetbaarheidsdenken dat leidt tot een bijna blind geloof in de waarde van toegekende cijfers en de steeds verder uitdijende bewerkingen ermee.
👉 Cijfers hebben het voordeel dat ze de werkelijkheid eenvoudig maken. Ze geven een gevoel van veiligheid omdat je dan je brein niet moet vermoeien met de vraag te stellen waarop die cijfers slaan en waarom ze die waarde kregen.
👉 De evolutie naar toetsbaarheid waarbij je leraren en scholen kan afrekenen op de behaalde resultaten maakt het vergelijken tussen scholen erg aanlokkelijk, zodat je via de verplichte toetsen ook de goede van de minder goede scholen kan onderscheiden.
👉 Door met exacte cijfers te werken, zie je meteen waar kansarme leerlingen niet voldoende aan hun trekken komen. Op die wijze kan je dan druk uitoefenen op leraren en scholen om die resultaten te verhogen.
👉 Het is belangrijk dat leraren, schoolbesturen en zelfs politici enig inzicht krijgen in cijfergeletterdheid, toegepast op het onderwijs. Het gaat dan op de eerste plaats over statistische basiskennis maar ook over inzicht in de psychologische, commerciële, economische en cultureel bepaalde mechanismen die cijfers versluieren of verdraaien.
💡 Lees het volledige artikel in Impuls Magazine: https://impuls-onderwijs.blogspot.com/2023/04/meetbaarheid-en-cijferbaarheid-roger.html
Hoe basisschool Sint-Jozef in Evere haar schoolstructuur helemaal hertekende ...
Wanneer een nijpend lerarentekort de dagelijkse werking van een school bedreigt, is een noodgreep vaak de enige uitweg. De Sint-Jozefsschool in Evere koos echter voor een fundamentele hertekening van haar structuur in plaats van een tijdelijke pleister. Door de muren tussen klassen te slopen en in te zetten op teamteaching met zij-instromers, ontstond een nieuwe dynamiek die de leerling centraal stelt. Een hoopgevend verslag van creativiteit in tijden van schaarste.
De jongste jaren krijgen veel scholen in Vlaanderen te maken met een lerarentekort. Ook de Sint-Jozefsschool in Evere stond eind vorig schooljaar voor de uitdaging om vijf nieuwe leraren te vinden. Deze kleine Brusselse school telt 155 leerlingen, 17 teamleden en 2 directies. De ene directeur focust zich vooral op het pedagogische, de andere directeur meer op het administratieve en organisatorische. Er zijn 20 verschillende nationaliteiten op school. Slechts een klein aantal leerlingen heeft het Nederlands als thuistaal. De school zocht en vond vijf leraren. Echter, vier ervan hebben geen lerarendiploma. Daardoor was het onmogelijk om hen zonder extra ondersteuning in de klas te plaatsen.
Visual Evelien Moens
Miniteams
Om de leraren met minder ervaring en pedagogische achtergrond optimaal te begeleiden, ontwikkelde het schoolteam een innovatieve schoolstructuur met miniteams en teamcoaches. De school zorgde ervoor dat geen enkele starter of zij-instromer alleen voor de klas kwam te staan en dat ze iedereen zo goed mogelijk begeleiden en ondersteunen. Zo kwamen ze tot volgende teams:
Visual Evelien Moens
De miniteams kregen de autonomie om hun weekplanning, taken en rollen zelf te verdelen, op een manier die paste bij hun vaardigheden en talenten.
In team speelhuis (instapklas, eerste en tweede kleuterklas) hebben ze bijvoorbeeld hun thema’s gelijk getrokken. De twee klasleraren zijn leraren in opleiding. De teamcoach maakt de agenda samen met de hen. Ze helpt vooral bij het brainstormen en het kiezen van de doelen. Ze gaat hierbij stap voor stap te werk:
Hoe selecteer je doelen?
Hoe ga je deze doelen realiseren, observeren en evalueren?
Welke activiteiten zijn geschikt voor deze kleuters?
Hoe kun je je hoeken verrijken?
In team springkasteel (derde kleuterklas, eerste en tweede leerjaar) hebben ze ervoor gekozen om bepaalde vakken te verdelen. De leraren schuiven dan door. Ze organiseren ook wekelijks een voorleesmoment en hoekenwerk voor de drie klassen samen.
In team boomhut (derde, vierde, vijfde en zesde leerjaar) werken ze vooral per graad. Ook hier worden de vakken verdeeld. Sommige vakken, zoals wereldoriëntatie, geven de leraren met de twee klassen samen. Ook tijdens het dagcontract zitten de leerlingen samen zodat de leraren tijd en ruimte hebben om miniklasjes te begeleiden of leerlingen even apart te nemen. Voor rekenvaardigheden - waarbij ze wekelijks één uur besteden aan niveaugerichte oefeningen en automatisatie - organiseren ze de les over de vier klassen heen.
teamcoachES
De teamcoaches kregen een duidelijke taakomschrijving:
Visual Evelien Moens
Ze zorgen voor de aanvangsbegeleiding van de starters en het coachen van de leraren uit hun team. Ze zorgen voor regelmatig overleg en zorgen hierbij ook voor agendapunten.
De teamcoaches staan zoveel mogelijk mee op de klasvloer zodat ze alle kinderen van dichtbij kunnen observeren en mee begeleiden. Ze staan ook in voor de zorgcoördinatie van de kinderen uit hun team.
Elke vrijdagnamiddag is het overleg. De ene week is het zorgoverleg, de andere week teamoverleg. Zo denken ze samen na over alle kinderen, verdelen ze hun ‘zorgen’ en kijken ze welk team meer ondersteuning nodig heeft of waar ze moeten aanpassen. In dit teamoverleg bespreken ze ook agendapunten op schoolniveau zoals de outputgegevens en organisatorische thema’s. De directie is bij dit teamoverleg aanwezig.
Samenwerken
Uiteraard is het belangrijk dat de teamleden bij deze schoolstructuur goed kunnen samenwerken. Het team zet hiervoor heel erg in op een aantal teamwaarden:
Visual Evelien Moens
Het hele plaatje
Een dergelijke schoolorganisatie heeft enkele aandachtspunten maar heel wat voordelen:
Visuals Evelien Moens
Meer weten over deze aanpak?
Op woensdagnamiddag 25 februari zullen enkele leraren hun aanpak toelichten tijdens Sett Vlaanderen in Mechelen. Meer info via deze link.
ook TOE AAN een nieuwe organisatieSTRUCTUUR?
Het is belangrijk om hiervoor voldoende draagvlak te creëren bij je schoolteam. Daarbij kan deskundige begeleiding helpen. Vraag vrijblijvend advies via contact@edunext.be of bel Dirk De Boe op 0474/949448
De kracht van intervisie tijdens veranderingsprocessen
Veranderen doe je niet alleen, maar de eenzaamheid van de vernieuwer is een bekend fenomeen op school. Intervisie biedt een krachtig tegenwicht door een gestructureerde ruimte te creëren voor collegiale feedback en reflectie. Door de eigen praktijk te spiegelen aan die van anderen, ontstaan er inzichten die je in je eentje nooit zou bereiken. Ontdek hoe intervisie de motor kan worden voor een lerende cultuur waarin expertise wordt gedeeld en innovatie een collectieve verantwoordelijkheid wordt.
Tijdens onze begeleiding van veranderingsprocessen in scholen, komen we regelmatig taaie vraagstukken tegen. Daarbij is hulp van collega’s zeer welkom. We houden daarom met de onze coaches om de twee weken intervisie over onze trajecten. Een van de coaches legt dan een casus voor aan de collega’s waarna die er volgens een gestructureerd proces feedback op geven. Het gebeurt ook regelmatig dat we daarbij een externe directie of leraar uitnodigen.
EduNext illustratie
Om dit proces optimaal te laten verlopen, gebruiken we de OASE intervisiemethodiek. Daarin onderscheiden we volgende fases:
Onderzoeksfase:
- De casusaanbrenger licht de casus toe en vertelt over de context van de school en het veranderingstraject
- De casusaanbrenger formuleert de uitdaging waarmee zij of hij geconfronteerd wordt in het traject. Bijvoorbeeld: ‘Hoe kunnen we bij een volgende interventie onder de waterlijn kijken en het verleden een plaats geven zonder de teamleden te kwetsen?’
- De deelnemers stellen verduidelijkende vragen bij de uitdaging
- De casusaanbrenger probeert zo goed mogelijk te antwoorden op de vragen. De andere deelnemers gaan daar niet op in tenzij ze een vraag hebben die daar bij aansluit
- Door de gestelde vragen kan de casusaanbrenger de uitdaging daarna al dan niet herformuleren
- Het gebeurt ook dat elke deelnemer de uitdaging zelf herformuleert waarna de casusaanbrenger kan kiezen uit de mogelijke geherformuleerde uitdagingen
Appreciatiefase:
- Altijd zijn er in het traject positieve zaken die al hebben plaatsgevonden, hoe zwaar de casus ook is of hoe moeizaam een bepaald traject ook verloopt
- Elke deelnemer waardeert de casusaanbrenger voor de acties die al ondernomen zijn of voor de manier waarop de begeleiding tot op heden is aangepakt.
- De casusaanbrenger accepteert de complimenten, bedankt de complimentengever en geniet van de feedback (niet altijd eenvoudig!)
Suggestiefase:
- Elke deelnemer denkt in stilte na over mogelijke adviezen
- De casusaanbrenger neemt ondertussen een pauze
- Elke deelnemer noteert zijn of haar adviezen en brengt er structuur in aan
- Elke deelnemer licht de adviezen toe terwijl de casusaanbrenger en de andere deelnemers luisteren en proberen niet in te pikken op wat er is verteld
- De casusaanbrenger kan wel verduidelijkende vragen stellen bij de geformuleerde adviezen
Evaluatiefase:
- De casusaanbrenger bedankt de deelnemers voor de geformuleerde adviezen
- De casusaanbrenger denkt zelf ook even na en geeft feedback over de adviezen en welke zij of hij bij een komende interventie denkt te zullen toepassen. Vaak is er daarvoor na de intervisie wat incubatietijd nodig
- Na de volgende interventie geeft de casusbrenger feedback aan de deelnemers over hoe zij of hij de interventie heeft aangepakt en hoe die is verlopen
Rollen in het intervisieproces
- Casusaanbrenger: persoon die de uitdaging toelicht
- Deelnemers: leven zich in de casus in en hebben als doel om de casusaanbrenger te inspireren en te helpen. Ze noteren hun adviezen en sturen ze door naar de verslaggever
- Moderator: begeleidt het intervisieproces en geeft het woord door. De moderator is zelf ook deelnemer aan het proces
- Verslaggever: vat de geformuleerde uitdagingen en adviezen samen
Een externe blik over JULLIE traject?
We zijn zeer enthousiast over deze werkwijze. Onze coaches zijn heel complementair en benaderen de uitdaging meestal vanuit een ander uitgangspunt waardoor de adviezen elkaar goed aanvullen en zeer verrijkend zijn. Doordat we dit al heel vaak hebben gedaan, hebben we hierin een grote expertise opgebouwd. Zo hielden we onlangs een intervisie over het innovatietraject van een basisschool (die we niet begeleiden). Via bovenvermelde methodiek heeft het beleidsteam van de school verteld over de context van de school en wat ze allemaal al gedaan hebben. Daarna formuleerden ze de uitdaging waar ze graag feedback op kregen. Twee en een half uur later, hadden ze verschillende suggesties om hun innovatietraject verder mee te versterken. Aansluitend ontvingen ze een rapport. Ze hebben al meteen een nieuwe intervisie gepland voor binnen enkele maanden!
Wil jij EduNext ook eens een blik laten werpen op jouw innovatie- of veranderingstraject? Mail naar dirkdeboe@edunext.be of bel Dirk op 0474/949448
Misschien wel de grootste uitdaging tijdens een veranderingstraject: hoe zorg je voor voldoende draagvlak en veerkracht in het schoolteam?
Draagvlak is de heilige graal van elk veranderingstraject, maar het is geen statisch gegeven dat je eenmalig 'haalt'. Het vraagt om een voortdurende investering in de veerkracht van het team. Hoe zorg je ervoor dat leraren zich veilig genoeg voelen om te experimenteren en te falen? In dit artikel onderzoeken we de psychologische factoren die bepalen of een team meebeweegt of afhaakt bij vernieuwing. De grootste uitdaging is niet de techniek van de verandering, maar de menselijke dynamiek erachter.
Bij een veranderingstraject is het belangrijk is om voldoende draagvlak te creëren in het lerarenteam. Je wacht daarmee best niet tot er al een of meerdere innovaties lopen. Voor de collega’s die hierbij niet rechtstreeks betrokken zijn, wordt het nadien zeer moeilijk om zich achter de vernieuwing te scharen die enkele collega’s onder elkaar hebben bedacht.
Creeer draagvlak voordat je begint
Als een leraar de leraarskamer binnen komt en zegt dat hij zich precies een octopus voelt, dat hij geen drie of vier sporen nodig heeft maar een multisporenaanpak, dan is er bij deze leraar een levensechte urgentie om de situatie te veranderen. Als dit bij meerdere collega’s het geval is, kan dit voor de school de aanleiding zijn voor een veranderingstraject. Is de urgentie echter minder aanwezig bij het lerarenteam maar bestaat ze wel voor de school, dan zul je die moeten aanwakkeren. Bijvoorbeeld door vanuit trends te kijken hoe je leerlingeninstroom er over enkele jaren uit zal zien en welke uitdagingen dat met zich mee zal brengen. Zo creëer je een interne motivatie. Die is vaak sterker dan een opgelegde urgentie zoals de Digisprong, een doorlichting of de modernisering.
EduNext visualisatie
Werk dagelijks aan de condities om tot een geslaagd veranderingstraject te komen zoals willen gaan voor één overkoepelend schoolproject en je schoolbestuur mee hebben. Daarnaast is het cruciaal om alle belanghebbende (leraren, leerlingen, ouders en coördinatoren) van in het begin te betrekken. En dat gaat ruimer dan informeren. Klim best enkele sporten hoger op de participatieladder. En als je het ernstig meent, zorg ook voor voldoende gezamenlijke werktijd voor het lerarenteam. Bijvoorbeeld door leerlingen enkele uren per week volledig zelfstandig te laten werken of een samenwerking opzetten met een VZW die af en toe een halve dag leertijd voor hun rekening neemt.
Breng een leidende coalitie op de been. Zoals een kernteam dat een goede representatie is van het hele lerarenteam. Zij kunnen als goede verkenners voorop lopen maar ook regelmatig terugkeren, overleggen, informeren en inspiratie opdoen bij hun collega’s. Voor kleinere lerarenteams valt het te overwegen om meteen met het hele team aan de slag te gaan. Voor de geloofwaardigheid en goede vertegenwoordiging is een juiste verhouding beleid/medewerkers in dit team nodig. Je kunt geen vijf beleidsmedewerkers hebben in een team van acht.
Creëer draagvlak tijdens het veranderingstraject
Schenk aandacht aan de rouwcurve. Een significante verandering zoals het realiseren van een nieuw pedagogisch concept, is ook het oude loslaten. Volgens Elisabeth Kübler-Ross gaan we daarbij allemaal door een aantal emoties die beginnen bij een shock om dan x tijd later te eindigen bij het omarmen van het nieuwe.
Gebaseerd op rouwcurve Elisabeth Kübler-Ross
Elke betrokkene gaat het best op eigen snelheid door deze curve. Forceer dit niet en geef mensen de tijd. Innovatoren zijn er pijlsnel door, een aantal andere collega’s zullen daar meer tijd voor nodig hebben. Dat kan te maken hebben met niet kunnen, niet durven of niet willen. In elk van de gevallen is coaching nodig. Uiteraard zijn er op een bepaald moment grenzen aan acceptatie van weerstand.
Herhaal en visualiseer: leerlingen hebben herhaling nodig om leerstof onder de knie te krijgen. Hetzelfde geldt voor leraren. Het is niet omdat ze enkele keren per jaar in een pv geïnformeerd zijn over het veranderingstraject dat ze mee zijn in het verhaal. Herhaal regelmatig en op verschillende manieren, zowel online als fysiek. Plaatsen waar leraren veel komen zoals de leraarskamer, het secretariaat of bij het binnen komen van de school zijn daarbij zeer geschikt. Laat het team zelf eens nadenken hoe ze de vooruitgang van het traject creatief kunnen visualiseren.
Werk met tussenstappen. Op een bepaald moment in het traject definieer je een aantal leidende pedagogische principes die aangeven hoe het onderwijs er in de toekomst uit zal zien. Het kan best zijn dat een aantal leraren een van de principes nog niet met de nodige intensiteit of diepgang kan toepassen. Stel dat je bijvoorbeeld de ambitie hebt om coachingsgesprekken met leerlingen te organiseren. Finaal doel wil je die om de veertien dagen houden. Maar voor een aantal leraren kan dit te hoog gegrepen zijn. Dan kun je starten met een gesprek per trimester en het jaar nadien de frequentie verhogen. Op die manier voelt het minder bedreigend aan en hebben leraren tijd om zich de vaardigheden eigen te maken die je ervoor nodig hebt. Door zo bepaalde uitdagende leidende pedagogische principes terug te denken, vergroot je het draagvlak en hou je toch het einddoel voor ogen.
Creëer draagvlak na het veranderingstraject
Een veranderingstraject is nooit af. Maar op een bepaald moment kom je wel in een nieuwe fase terecht. Waar je gaat opschalen en borgen. Ook dan is het belangrijk om voortdurend aandacht te schenken aan het creëren van draagvlak.
Zorg voor een duidelijke rolverdeling: het zijn vaak dezelfde mensen die in werkgroepen zitten. Die onbalans knaagt aan het draagvlak en ook aan de draagkracht van deze mensen. Breng eens de belangrijkste taken van het team in kaart en kijk welke kennis, expertise, vaardigheden en talenten je daarvoor nodig hebt. Als je daarna ook het aanwezige potentieel van het schoolteam in kaart brengt, kun je de match te maken tussen beide. Het valt aan te raden dat teamleden elkaar zelf nomineren voor een taak of rol omdat ze ervan overtuigd zijn dat die collega het wel goed zal uitvoeren. De voorwaarde hierbij is vertrouwen.
Werk aan de teamvaardigheden van het schoolteam. Vaak ontstaat draagvlak ook doordat mensen zich competenter voelen. EduNext heeft via een tweejarig praktijkonderzoek een aantal vaardigheden in kaart gebracht die leraren nodig hebben om een onderwijsconcept waarbij leraren eigenaarschap over hun leren nemen, te kunnen realiseren.
Kies er jaarlijks een of twee uit – niet meer – en kijk wat je ervoor nodig hebt. Maak daar een plan van aanpak voor. Een nascholing alleen is vaak niet de oplossing. Werk er gericht een heel schooljaar aan en zorg dat je de vertaling maakt van theoretische inzichten naar de context van de klas of school.
Kom tot een gedragen meerjarenplan. Niets zo motiverend voor een schoolteam om te weten waar ze samen naartoe gaan en op welke manier ze dat gaan bereiken. Dat meerjarenplan bevat pedagogisch-didactische keuzes, pilootprojecten, de aanpak van metingen, aanpassingen van infrastructuur, keuzes m.b.t. teamvaardigheden of schoolcultuur. Een dergelijk plan is een houvast en ook een filter voor het al dan niet toelaten van nieuwe initiatieven. Door het plan jaarlijks bij te sturen, zorg je ook dat het actueel blijft en dat je nieuwe ontwikkelingen mee neemt. Zonder dat je de essentie te veel verandert.
Het is dus belangrijk om continu aandacht te hebben voor het realiseren van draagvlak, zowel in de voorbereidingsfase, implementatiefase als verduurzamingsfase van een veranderingstraject.
Wil je hier graag meer over weten?
Naast de bovenvermelde tips zijn er nog heel wat andere manieren om aan draagvlak te werken. Je leest er meer over in het boek De ultieme gids voor transformatie van je school en in onze andere blogs. Tijdens onze masterclass transformatiecoaching is het creëren van voldoende draagvlak een centraal thema.
We gaan hierover met jou ook graag in gesprek. Contacteer Dirk De Boe op 0474/949448 of mail naar dirkdeboe@edunext.be
Hoe je op school structureel onder de waterlijn kunt kijken in plaats van brandjes te blussen die telkens weer oplaaien
Veel schoolleiders besteden hun dagen aan het blussen van brandjes, terwijl de oorzaken van de problemen diep onder de waterlijn liggen. Hoe stap je uit de reactieve modus en leer je kijken naar de structurele patronen die steeds weer voor onrust zorgen? Door de focus te verleggen van symptoombestrijding naar systeemdenken, ontstaat er ruimte voor duurzame oplossingen. Een pleidooi om de diepte in te gaan en de fundamentele weeffouten in de organisatie eindelijk te adresseren.
Het is 16.00 uur in school X. Er is personeelsvergadering. Terwijl de directeur hard zijn best doet om de aandacht van zijn team erbij te houden zijn meerdere leraren collega’s met hun GSM bezig en staren anderen uit het raam. Er zijn ook enkele leraren te laat. De directeur kijkt collega’s aan die meer aandacht hebben voor hun toestel dan voor zijn dia’s in de hoop dat ze ermee stoppen. Hij stelt een vraag aan een leraar die naar buiten aan het kijken was. Die schrikt en lijkt er niet mee opgezet. Na de vergadering spreekt hij leraren aan die te laat waren. Maar de volgende pv komt er geen beterschap. Er zijn nu andere leraren te laat, de leraren babbelen veel met hun buren en iemand valt bijna in slaap.
Zo kan het niet verder
Blijkbaar is de personeelsvergadering niet interessant genoeg. En als de directeur er goed over nadenkt, zijn de pv’s vaak eenrichtingsverkeer. Iets wat hij leerkrachten die te veel instructie geven en te weinig activerende werkvormen toepassen zelf verwijt. De directeur besluit samen met zijn beleidsteam na te denken hoe ze de personeelsvergadering interessant kunnen maken Een collega oppert: ‘wat als we meer met elkaar in gesprek gaan dan dat we hoofdzakelijk in de luistermodus zitten?’. Nog iemand zegt: ‘misschien moeten we de zaal wel anders opstellen? ’Waarom maken we geen eilanden waar we in groepjes kunnen werken’. Een derde maakt zich volgende bedenking: ‘wat als we de personeelsvergadering als een gemeenschappelijk verantwoordelijkheid zien?’.
Ze besluiten om het op een andere manier te proberen. Ze sturen de info vooraf door en bespreken de inhoud daarna via een werkvorm in kleine groepjes om daarna de feedback over de groepen heen te delen. Het is de eerste keer nog wat wennen voor de leraren maar al snel ontstaat een andere dynamiek. Na enkele pv’s zijn de meeste leraren actief bezig waardoor de pv weer boeiend wordt. Iedereen is op tijd, de collega’s verliezen de klok uit het oog en achteraf praten kleine groepjes nog na.
EduNext visualisatie
In bovenstaand voorbeeld herkennen we de vier niveaus van onder de waterlijn kijken:
1) Gebeurtenis of feit (uit het raam staren, te laat komen, op GSM bezig zijn)
2) Patroon: pv is saai, we proberen de tijd door te komen
3) Structuur: opstelling in rijen, eenrichtingscommunicatie
4) Overtuiging: de pv is de taak van de directeur
Vaak proberen we op niveau 1) aanpassingen door te voeren (leraren aanspreken, confronteren, provoceren) terwijl dat meestal niet helpt. Vaak laat het patroon 2) zich dan via een andere weg zien. Daarnaast hebben we een structuur 3) gecreëerd die het patroon in stand houdt en zelfs versterkt en werken we weinig of niet op de overtuiging 4) waardoor er meestal ook geen gedragswijziging ontstaat.
Wil je een duurzame wijziging, dan kun je beter op het niveau van de overtuiging (of het mentaal model) interventies ontwikkelen, daarna de structuur of het systeem aanpassen waardoor alternatieve patronen kunnen ontstaan en uiteindelijk ook de gebeurtenissen of feiten zullen wijzigen:
5) Overtuiging (wij zijn samen verantwoordelijk voor de pv)
6) Structuur (we zetten de zaal in eilanden, we passen actieve werkvormen toe)
7) Patroon (de pv wordt interessant)
8) Gebeurtenis of feit (we starten tijdig, we verliezen de klok uit het oog, we praten na)
Uiteraard is deze aanpak niet eenvoudig omdat overtuigingen vaak vast zitten of omdat mentale modellen van mensen niet gemakkelijk verschuiven. Maar het kan wel. Gesprekken en interventies op het niveau van de overtuiging kunnen veel effect hebben. Breng het gedrag in kaart dat je zou willen en brainstorm hoe je dat met de betrokken personen kunt bespreken of hoe je hen ervoor kunt enthousiasmeren.
Breed toepasbaar
Deze aanpak kun je op heel wat gebeurtenissen op school toepassen:
- Leerlingen die te laat komen
- Leraren die weerhoudend zijn ten aanzien van digitalisatie
- Vakwerkgroepen die niet goed draaien
- Leraren die te veel of te weinig instructie geven
- Klassenraden die heel lang duren
ErmEE AAN DE SLAG?
Je kunt Ijsbergdenken goed aanleren via een workshop, bijvoorbeeld tijdens en van je beleidsteams of directiebijeenkomsten. Neem contact op met dirkdeboe@edunext.be of bel Dirk op 044/949448
In Edugo Lochristi nemen leerlingen uit 1B en 2B via het open ruimtemodel hun eigen leren in handen
In Edugo Lochristi doorbreken ze de traditionele klasmuren met een open ruimtemodel voor de eerste graad. Leerlingen uit de B-stroom nemen hier letterlijk hun eigen leerproces in handen, ondersteund door een team van leraren dat coacht in plaats van enkel zendt. Hoe beïnvloedt de fysieke omgeving het zelfvertrouwen en de motivatie van jongeren die vaak een moeizaam schoolparcours achter de rug hebben? Een getuigenis over de kracht van autonomie en een herwonnen geloof in eigen kunnen.
In de eerste graad van de B-stroom dachten enkele leraren na hoe leerlingen hun eigen leren in handen konden nemen. Ze vonden de oplossing in het open ruimtemodel (ORM) waarin de leerlingen gedurende 10 uur per week les krijgen. Voor de vakken Frans, Engels, Wiskunde en MaVo kiezen ze wanneer ze wat doen en hoe ze dat doen. De leerlingen krijgen coaching in het plannen en afwerken van hun werk zodat ze tegen het einde van de week alles netjes klaar hebben. En ze leren ook van hun klasgenoten. Niet alleen bereiken ze samen een ander resultaat dan wanneer ze alles alleen doen, ze leren ook rekening te houden met anderen. In het ORM werd over alles nagedacht: naast het aanbrengen van de vakinhoud, wordt ook veel aandacht besteed aan differentiatie, remediëring, coaching, taalontwikkelend lesgeven en het meubilair. EduNext ging er op 14 november samen met 30 onderwijsprofessionals op schoolbezoek.
Enkele inzichten
👉 Aparte fysieke hoeken voor Wiskunde, Engels, Frans en Maatschappelijke vorming (De 4 vakken binnen ORM). Omdenken vanuit kleuteronderwijs ;-)
👉 Leerlingen kiezen aan wat ze werken en waar ze gaan zitten
👉 Leerlingen maken een weekplanning voor 2 weken. Dit geeft ruimte om in de 2e week bij te sturen (v.b. ziekte in eerste week)
👉 Beperkte plenaire instructiemomenten, gevolgd door gedifferentieerde instructies (individueel, kleine groepjes ...)
👉 Papieren planning. Voor leerlingen die het moeilijk hebben: de planning in stukjes knippen, taken schrappen of dicht bij de leraar/begeleider plaatsnemen
👉 Groot planningsbord waarbij de leerlingen zelf via magneetjes visualiseren waar ze staan in hun planning
👉 Leerlingen plannen hun toetsen zelf en verbeteren ze zelf via verbetersleutel en batterijtjes (leeg, half vol, vol)
👉 Geen huiswerk mits planning leeractiviteiten op orde
👉 Taalontwikkelend lesgeven: taalsteun, context, interactie (via zelfevaluatiesjabloon)
👉 Reactionair beleid (i.p.v. sanctioneringdbeleid) via gespecialiseerde leerlingbegeleiders, schooleigen 4-ladenmodel, cooldownformulier en herstelgesprekken.
👉 Hulp van studenten orthopedagogie en ergotherapie van Arteveldehogeschool op de klasvloer
⁉️ Hoe ervaren leraren 2e graad leerlingen die in het ORM les kregen?
💡 Ze zijn veel zelfstandiger
💡 Ze vinden gemakkelijker oplossingen
💡 Ze kunnen beter plannen
OVERZICHT via transformatierad
Ook mee op schoolbezoek?
Op donderdagnamiddag 23 januari zijn we te gast bij het Immaculata Maria Instituut in Roosdaal
Op maandag namiddag 18 maart gaan we op bezoek bij GO! Mira te Hamme
Interesse om erbij te zijn? Geef een seintje aan dirkdeboe@edunext.be of bel Dirk op 0474/949448
Of volg het via de EduNext Linkedin pagina