Negen brillen om anders te kijken naar gedrag
De sleutel voor een geslaagd veranderingsproces in een school, leersteuncentrum of CLB zit vaak in het aanleren van nieuw gedrag, zowel bij leerlingen, team, beleidsmedewerkers en de leiding. Als we naar het gestelde gedrag kijken, dan is het niet eenvoudig om het bij een objectieve waarneming te houden. We kunnen met een gekleurde bril kijken of misschien is ons lichaam niet voldoende permeabel om het gedrag van de ander te (door)voelen. Daarnaast beschikken we niet altijd over alle informatie om het geobserveerde gedrag goed te duiden of te interpreteren.
Multifocale lenzen
In ons nieuwe boek Druk op de schoolketel – van onderstroom naar doorbraak, reiken we negen brillen aan om anders naar gedrag te kijken:
Bril 1: kijk ook naar gedrag vanuit de historische lens: je observeert gedrag in het nu, de reden van het gedrag kan jaren geleden ontstaan zijn. Het gedrag kan dat van haar jeugd zijn dat zij herhaalt in het nu.
Bril 2: kijk ook naar gedrag vanuit de systeemkrachten. Een ervan is de balans geven/ontvangen. Zit die niet goed, dan gaan mensen gedrag stellen om de balans weer in evenwicht te kijken. Er zo naar kijken kan je zicht geven op een diepere laag van dat gedrag.
Bril 3: kijk ook naar gedrag vanuit niet genomen rouw. Het gestelde gedrag kan te maken hebben met een onverwerkt verlies. En verlies is inherent aan veranderingen. Op die manier leer je kijken naar de fase waarin deze persoon zit in haar rouwproces.
Bril 4: kijk ook naar gedrag vanuit motivatoren (zoals status, verbondenheid of nieuwsgierigheid). Je kunt je afvragen of een persoon het gewenste gedrag niet stelt, omdat haar motivatoren niet aangesproken worden.
Bril 5: Kijk ook naar gedrag los van je construct van de werkelijkheid. Constructen zijn mentale beelden, aannames of labels die we op andere mensen kleven en die onze interpretatie sturen.
“Stefan Perceval, acteur, regisseur en directeur van theatergezelschap Het Gevolg en vroegere leerling uit het beroepsonderwijs, ging jaren geleden met leerlingen uit het beroepsonderwijs aan de slag. Heel wat mensen vertelden hem dat er met die leerlingen geen land te bezeilen viel, dat hij zijn tijd verspilde. Maar Stefan ging achter de muur kijken en luisterde naar hun verhaal. En elke leerling had een verhaal, meestal hadden ze het nog nooit aan iemand verteld. Stefan vroeg ernaar. Hij won hun vertrouwen en samen maakten ze mooi theater. Ze kregen zelfvertrouwen, ontdekten hun talenten en kregen weer goesting om iets te doen met hun leven.”
Bril 6: kijk ook naar gedrag vanuit patronen: gebeurtenissen en feiten die zich telkens opnieuw laten zien, meestal onder een andere vorm. Patronen zijn meestal kenmerkend voor een organisatie, personen kunnen die overnemen of meebrengen van thuis.
Bril 7: kijk ook naar gedrag vanuit overtuigingen van mensen. Aan de oppervlakte tonen mensen een bepaald gedrag. Het heeft weinig zin om bovenstrooms het gedrag proberen te veranderen als de overtuiging (diep onder de waterlijn) niet mee verandert.
Bril 8: kijk ook naar gedrag vanuit groepsdruk. Het gedrag dat je waarneemt, is niet noodzakelijk het gedrag dat die persoon wil laten zien. Maar zij kan vaak niet anders, wil zij haar lidmaatschap van de groep niet op het spel zetten.
Bril 9: kijk naar gedrag vanuit neurodiversiteit. Welk gedrag laat iemand in een bepaalde situatie zien? Misschien is er geen ruimte om haar natuurlijk gedrag te laten zien?
Wil je met enkele van deze brillen aan de slag?
De komende periode organiseren we ontmoetingsavonden waarbij we in gesprek gaan over enkele van deze brillen. Een avond van reflectie, ontmoeting en praktijkverhalen. We houden halt op inspirerende locaties. Meer info en inschrijven via de link: